Коллеги - педагогический журнал Казахстана

Наша библиотека

Главная » Файлы » В помощь учителю » Казахский язык и литература

Үстеудің құрамдық түрлері
2014-11-17, 2:46 PM
СЫНЫП: 6 « » ӨТІЛЕТІН КҮНІ: САБАҚ РЕТІ: №
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: Үстеудің құрамдық түрлері.
САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ: Үстеу құрамдық түрлері туралы түсінік беру.
1. БІЛІМДІЛІК: Оқушыларға үстеудің құрамдық түрлері туралы түсінік беру, құрамдық түрлерін ажырата білуге үйрету.
2. ДАМЫТУШЫЛЫҚ: көру, есту, ойлау қабілеттерінің дамуына ықпал ету..
3. ТӘРБИЕЛІК: Оқушылардың қазақ тілі сабағына деген қызығушылықтарын арттырып қана қоймай, сонымен қатар оларды адамгершілікке тәрбиелеу.
САБАҚ ТҮРІ: аралас сабақ.
ӘДІС –ТӘСІЛДЕРІ: көрсету, түсіндіру, сұрақ - жауап.
КӨРНЕКІЛІГІ: грамматикалық тірек – сызбалар, оқулық, дәптер, тақта, бор.
САБАҚ БАРЫСЫ:
I . ҰЙЫМДАСТЫРУ КЕЗЕҢІ:
Оқушылармен амандасу:
4. Сәлеметсіңдер ме, балалар!
5. Отырыңдар.
Кезекшімен сөйлесу:
 Сыныпта кім кезекші?
 Бүгін сыныпта кім жоқ?
 Оқушылар сабаққа дайын ба? Оқу құралдары тегіс бар ма?
ІІ ҮЙ ЖҰМЫСЫН СҰРАУ:
Үйге тапсырма: 270-жаттығу, ережені түсініп оқу, қайталау.
Қайталау сұрақтары:
 Үстеу дегеніміз не?
 Үстеулер қандай сөз таптарынан ауысып келген сөздер?
 Үстеулер морфологиялық құрылымына қарай неше топқа бөлінеді?
 Жалаң үстеулер нешеге бөлінеді?
 Күрделі үстеулер қалай жасалады?
ІІІ. ЖАҢА САБАҚ:

І. Негізгі үстеулерге қазіргі кезде құрамы жағынан түбір мен қосымшаға бөлшектеуге келмейтін үстеулер жатады. Мысалы: жылдам, тез, ақырын, ерте, кеш, бұрын, жорта, жоғары, төмен, қазір.
Негізгі ұстеудің көпшілігіне сын есім шырайының –рақ, -рек, -ырақ, -ірек, және –лау, -леу, -дау, -деу, -тау, -теу жұрнақтары жалғана алады. Мысалы: жылдам – жылдамырақ, жылдамдау, тез – тезірек, тездеу, ілгері – ілгеріек, ілгерілеу, кещ-ш – кешірек, кештеу т.б.
ІІ. Туынды үстеулерге жұрнақ арқылы және кейбір септік жалғауларының түбірімен сіңісіп, көнеленуі арқылы жасалған үстеулер жатады.
Туынды түбір үстеу тудыратын жұрнақтар:
 –ша., -ше: адамша, балаша, көзінше.
 –лай, -лей, -дай, -дей, -тай, -тей: шикілей, қыстай, осылай, ақшалай.
 –дайын, -дейін, -тайын, -тейін: тотыдайын, бұлақтайын, сұңқардайын т.б.
 – шама, -шеме: осыншама, біршама, соншалық т.б.
 – майынша, -мейінше, байынша, - бейінше, -пайынша, -пейінше құранды жұрнақтар айтпайынша, оқымайынша, тыңдамайынша т.б.
ІІІ. Күрделі үстеулер екі я одан да көп түбірдің немесе сөздің бірігіп, тіркесіп немесе қосарланып тұрақтануынан жасалады:
i. сөздің бірігуі арқылы жасалған күрделі үстеулері: жаздыгүні (жаздың + күні), таңертең (таң + ертең), ендігәрі (енді+гіден+әрі), биыл (бұл жыл), бүгін (бұл күн) т.б.
ii. сөздердің қосарлануы арқылы жасалған күрделі үстеулер: жоғары-төмен, енді-енді, әрең - әрең, қолма-қол, бет-бетімен, қолды-қолына т.б.;
iii. сөздердің тіркесуі арқылы тұрақтанып қалыптасқан күрделі үстеулер: күні бүгін, ала жаздай, ертеден қара кешке дейін, қаннен – қаперсіз күн ілгері, күн ұзаққа т.б;

ІV . Жаттығу жұмыстарын орындау:
272-жаттығу. Көшіріп жазып, үстеулерді тауып, оларды құрамы жағынан талдаңдар.
Үлгі: әрі – беріден – қосарланған күрделі үстеу.

V . САБАҚТЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ:
Сабақты бекіту: сұрақ-жауап арқылы.
Үйге тапсырма: 273, 274-жаттығулар, ережені түсініп оқу, қайталау.
Бағалау.
Категория: Казахский язык и литература | Добавил: Гульнурка
Просмотров: 654 | Загрузок: 0 | Комментарии: 1 | Рейтинг: 0.0/0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Суббота, 2016-12-10, 8:00 AM
Приветствую Вас Гость

Форма входа

Категории раздела

Психология [165]
Педагогика [291]
Математика [779]
Физика [242]
История [335]
Классному руководителю [519]
Русский язык и литература [697]
Физическая культура [200]
Английский язык [409]
Искусство [181]
Родительский совет [14]
Биология [319]
Информатика [366]
Начальная школа [1873]
Мой Казахстан [238]
Технология [126]
Самопознание [171]
Технология труда [49]
Персональная рубрика учителя технологии труда Шукурова Суюнгали Сагинтаевич. Западно-Казахстанская область,Жанибекский район,СОШ имени Т.Жарокова
НВП и ОБЖ [40]
Профессиональное образование [155]
Дошколенок [464]
География [129]
Школьная библиотека [48]
Казахский язык и литература [544]
Химия [33]

Социальные закладк

Поиск

Друзья сайта

Академия сказочных наук

  • Театр.kz

  • Статистика

    Рейтинг@Mail.ru