Коллеги - педагогический журнал Казахстана

Учительские университеты

Главная » Статьи » Творческая мастерская

Іріктеме ортасы мен дисперсиясын көбейту әдісі арқылы Delphi программасында есептеу
Іріктеме ортасы мен дисперсиясын көбейту әдісі арқылы Delphi программасында есептеу
Көбейту әдісі вариациялық қатардың бірдей қашықтықта орналасқан варианталардың әртүрлі ретті шартты моменттердің қолайлы әдісі. Осы іріктеме ортасы мен дисперсиясын көбейту әдісіне Delphi программасын қолдану арқылы есептеу. Delphi визуалды программа ортасы болып табылады. Delphi программасында біз компанеттермен объектілермен жұмыс жасаймыз. Қазіргі кезде техника жақсы дамыған, барлығы автоматтандырылған. Delphi программасы автоматтандырылған программа. Программаны автоматтандыру деп – тілдегі басты мүмкіндік программалық кодқа қолмен өзгерістер жазбай-ақ формаға компаненттер қойып қасиеттерін өзгертуді айтады. Ең алдымен көбейту әдісіне бір мысалды өзіміз қолмен шығарайық.
Ол үшін бастапқы және орталық эмпирикалық моменттерді табамыз. Нақтылай тоқталсам айырмасы h болатын арифметикалық прогрессия құратын варианта, бірдей кашықтықты немесе тең қашықтықты варианталар деп аталады.
формуласы арқылы анықталатын варианта шартты варианта деп аталады. Мұндағы С- жалған нөльдік деп, ал h қадам деп аталады. h көрші екі вариантаның айырмасына тең.
K-шы ретті шартты эмпирикалық момент деп шартты ваианта үшін есептелген k-шы ретті алғашқы моментті айтамыз.

Дербес жағдайда

Бұдан xb= М1*h+C шығады.
Жай моменттерді шартты моменттер арқылы өрнектесек:
Бұдан шығады. Жай моменттер арқылы орталық моменттерді оңай табуға болады.

Дербес жағдайда Db=[ -( )2]•h2
Айтылған жоғарыдағы формулаларды есеп шығарған уақытта (xb мен Db-ны табу кезінде ) қолданамыз.
Ол үшін төмендегідей есептеу кестесін пайдаланамыз, ол былай толтырылады.
1. 1-ші бағанға іріктеме вариантасын өспелі түрде жазамыз.
2. 2-ші бағанға варианта жиілігін, осы бағанның ең төменгі жағына олардың қосындысын яғни n-ді жазамыз.
3. 3-ші бағанға шартты варианта –ді жазамыз. Жалған нөль С үшін ең жиілігі үлкен вариантаны аламыз.
4. Жиілігі шартты вариантаға көбейтіп оның көбейтіндісін niui -ді 4-ші бағанға жазамыз. Барлық алынған сандарды қосып, яғни ∑ niui –ді есептеп төменгі торға толтырамыз.
5. niui2 –ті 5-ші бағанға, оның барлық сандарының қосындысын ∑ niui2 төменгі бағанға жазамыз.
6. nі(uі+1)2 6-шы бағанға, оның барлық сандарының қосындысын
∑ nі(uі+1)2 6-шы бағанның төменгі жағына жазамыз.
Есептеу кестесін толтырып болған соң, толтырған кестеміздің дұрыстығын тексереміз. Ол үшін мына формулаға қоямыз.
∑ nі(uі+1)2 = ∑ niui2 + 2∑ niui + n
Одан кейін және шартты моменттерді табамыз. Шартты моменттерді тапқан соң табылған барлық мәндерді xb мен Db-ны табу үшін төмендегі формуламен шығарамыз.
= h+C Db=[ -( )2]•h2
Мысал:
Берілгені: Іріктеме ортасы мен дисперсиясын көбейту әдісі арқылы табыңыз. Мұндағы n=100 тең
варианта xi 10 12 14 16 18 20
жиілік ni 1 12 18 40 26 3

Шешуі: 1-кесте толтырамыз.
xi ni ui niui niui2 ni(ui+1)2
10 1 -3 -3 9 4
12 12 -2 -24 48 12
14 18 -1 -18 18 0
16 40 0 0 0 40
18 26 1 26 26 104
20 3 2 6 12 27
100 -13 113 187

2. ∑n=1+12+18+40+26+3=100 h=12-10=2
3. u1= (x1-c)/h= (10-16)/2=-3
u2= (x2-c)/h= (12-16)/2=-2
u3= (x3-c)/h= (14-16)/2=-1
u4= (x4-c)/h= (16-16)/2=0
u5= (x5-c)/h= (18-16)/2=1
u6= (x6-c)/h= (20-16)/2=2
4. n1u1=1*(-3)= -3
n2u2=12*(-2)= -24
n3u3=18*(-1)= -18
n4u4=40*0= 0
n5u5=26*1= 26
n6u6=3*2= 6
∑ niui =-3-24-18+0+26+6=-13
5. n1u12=1*(-3)2= 9
n2u22=12*(-2)2= 48
n3u32=18*(-1)2= 18
n4u42=40*02= 0
n5u52=26*12= 26
n6u62=3*22= 12
∑ niui2=9+48+18+0+26+12=113
6. n1(u1+1)2 =1*(-3+1)2=4
n2(u2+1)2 =12*(-2+1)2=12
n3(u3+1)2 =18*(-1+1)2=0
n4(u4+1)2 =40*(0+1)2=40
n5(u5+1)2 =26*(1+1)2=104
n6(u6+1)2 =3*(2+1)2=27
∑ nі(uі+1)2 =4+12+0+40+104+27=187. Толтырған есебіміздің дұрыстығын тексеру:
∑ nі(uі+1)2 = ∑ niui2 + 2∑ niui + n ∑ nі(uі+1)2 = 187
∑ niui2 + 2∑ niui + n =113+2*(-13)+100=187
М1*=∑ niui / n М1*=-13/100=-0.13
М2*=∑ niui2 / n М2*=113/100=1.13
xb= М1*h+C xb= -0.13•2+16=15.74
Db=[ М2*-( М1*)2]•h2 Db=[ 1.13-( 15.74)2]•22=4.4524
Осы есепке Delphi программасын қолдану арқылы есепті шығару. Delphi визуалды программасында жұмыс істеу өте ыңғайлы және тез. Осы жұмысымның мақсаты уақыт ұту, яғни жоғарыда шығарған есепті тез әрі жылдам жұмыс жасау. Осы Delphi программасын қолдану арқылы біз есептерді нақты шешімін табамыз әрі жылдам шығарамыз.

Источник: http://publikasia
Категория: Творческая мастерская | Добавил: aleka01_11 (2015-05-13) | Автор: Дүйсембекова Арайлым Нұргелдіқызы E W
Просмотров: 261 | Рейтинг: 5.0/1
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Понедельник, 2016-12-05, 5:32 PM
Приветствую Вас Гость

Форма входа

Категории раздела

Школа, как она есть [588]
Рассказ об интересных школах республики, об их опыте
Семиречье - взгляд сквозь годы [22]
История Семиречья
Великая Отечественная [166]
Личности [113]
Великие педагоги [30]
Юмор, анекдоты, школьные ляпы [17]
2007 год - год русского языка [13]
Дайджест прессы [174]
Конкурс юных сказочников [40]
Сказки, присланные на Международный конкурс юных сказочников
Клуб любителей поэзии [76]
Биографии и стихи известных поэтов
Профессиональное образование [373]
Из дальних странствий возвратясь [10]
Наш календарь [41]
Российская история
Школа: взгляд сквозь годы [41]
Многоточие. Газета для добрых и неравнодушных людей [21]
Творческая мастерская [588]
Если у Вас интересный, необычный проект - вас сюда.
Творческие проекты учащихся [192]
Пионерский клуб [16]
Истории из пионерского детства
Стихи о школе [77]
В помощь учителю [20700]
Материалы в помощь учителям-предметникам
Игротека [123]
Игры подвижные, на молодежных вечерах, на смекалку и сообразительность, словом, все, что интересны детям и взрослым.
Английский клуб [181]
Диспут-клуб [14]

Социальные закладк

Поиск

Друзья сайта

Академия сказочных наук

  • Театр.kz

  • Статистика

    Рейтинг@Mail.ru