Коллеги

интегрированный урок музыки в предшкольном классе «Путешествие в страну музыки».

Acach — Thu, 30 Apr 2020 16:38:04 GMT

Открытый интегрированный урок музыки в предшкольном классе
«Путешествие в страну музыки».
Цель – Закрепление изученного материала по основам музыкальной грамоте.
- Повторить и закрепить знания о музыкальных и шумовых звуках;
- Развивать умения детей ориентироваться в знакомой музыке;
- Прививать любовь к музыке;
Оборудование и материалы: нотный стан и ноты, звукоряд, ленты цветные, указка,
портрет, инструменты-оркестр,
Полилингвальный компонент- Сәлиметзізбе-здравствуйте;
Досвидание-Сауболыныз, Coodbay;
Счёт до пяти на трёх языках,
Ход занятия:
Звучит «RELAX» музыка
Сәлиметзізбе! Здравствуйте ребята,начинаем наш урок
«Путешествие в страну музыки».
Приветствие
Сегодня утром я захожу и вижу, посмотрите какой-то цветок.
Что это за цветок такой? (цветик-семицветик) Давайте посчитаем лепестки.
Сколько лепестков? (7) Давайте посчитаем на каз.языке.
Мне кажется, что этот цветок появился здесь не просто так, он приглашает нас куда-то. Отправимся туда, куда он зовет? (Да).
Тогда давайте закроем глаза и скажем волшебные слова: «Лети, лети лепесток через запад на восток, через север через юг, возвращайся сделав круг. Вели, чтобы мы оказались там, куда зовет нас этот лепесток».
Дети проговаривают слова с закрытыми глазами.
Открывается нотный стан.
Кажется мы попали с вами в музыкальную страну
Что это? (Показываю на нотный стан) как называется дом, где живут ноты?
Сколько линеек в нотном стане? (5)На каз.языке пять? На анг.языке?
Как зову «короля» всех нот? (Скрипичный ключ)
Сколько нот в музыкальной стране. (7).
Давайте их споем. (дети поют гамму, с сопров. фортепиано)
Хотите еще путешествовать? Тогда отрываем второй лепесток.
«Лети, лети лепесток……»
Звучит танцевальная музыка. ПОЛЬКА П. И.Чайковский
Ребята, слышите, музыка какая-то играет.
Какая эта музыка песенная, маршевая или танцевальная? (Танцевальная)
Правильно, мы попали в мир танцев. (показываю портрет)
Посмотрите кто композитор нашего произведения? П.И.Чайковский.
Какое произведение этого композитора мы уже слушали ? (вальс цветов)
(раздаю по 2ленточки)
Ребята –я хочу чтобы мы показали, танец красок с помощью этих ленточек
«Танец красок» Полька.
Красиво танцевали ленточки, как будто радуга красивая появилась у нас!

Отправляемся дальше? (закрываем глаза)
«Лети, лети лепесток……»
барабанная музыка.
Ой, как интересно, куда же мы попали?
Может нам звучащая музыка подскажет? Как же ее можно назвать?
Давайте послушаем, мы слышим мелодию? (НЕТ)А что слышится? (Барабан)
Мы попали в город ритмических звуков.
Какие звуки бывают? (шумовые и музыкальные).
Послушайте стихотворение.(ребёнок)
Все на свете дети знают звуки разные бывают
Самолета громкий рокот, Гул машины во дворе
Лай собаки в конуре, Стук колес и шум станка
Это звуки – шумовые, только есть еще другие:
Не шуршащие, не стуки- музыкальные есть звуки Какими бывают музыкальные звуки? (тихие-громкие, высокие-низкие)
Покажите, пожалуйста, на нотном стане, где низкие звуки?Где высокие?
Я хочу оторвать один лепесточек- чтобы сейчас вы превратились в музыкантов и выполнили шумовой оркестр.
«Шумовой оркестр»
Отправимся дальше в путь? Закрываем глаза
«Лети, лети лепесток……»
звучит Песня «Если мы дружим с музыкой»
Опять какая – то музыка звучит. Вам она, случайно не знакома? (Знакома)
Что же это? (ПЕСНЯ) Правильно, ведь мы сейчас в стране песен.
Конечно мы тут будем петь, но для этого нужно выполнить распевку для голоса.
Распевка
Песня «Если мы дружим с музыкой»
Хорошо поёте, про ноты все знаете, на инструментах замечательно играете.
Мне кажется, что даже у нашего семицветика лепестки стали ярче.
Посмотрите, у нас еще остались лепестки на цветке, давайте посчитаем, сколько их. (на каз.яз. и на анг.языке)
Сегодня мы их обрывать не станем, ведь волшебный мир музыки такой огромный и нам еще предстоит много путешествовать по нему и много узнать о музыке, а цветик-семицветик будет нам в этом помогать. Пора нам возвращаться , давайте закроем глаза и попросим цветик унести нас обратно.
Дети закрывают глаза,
Цветик унеси нас назад В наш любимый детский сад.
ЗВУЧИТ «RELAX» дети открывают глаза.
Вот мы и вернулись из нашего замечательного путешествия.
Скажите, пожалуйста, что больше всего вам запомнилось в нашем путешествии?
Я бы хотела узнать понравилось вам наше путешествие -наше занятия, для этого я предлагаю взять нотку розовую- если вам понравилось, нет- выбрать нотку голубую и прикрепить их на наш нотный стан.(дети вбирают и закрепляют)
Какие вы молодцы, я очень довольна нашим занятием в память о
путешествии я хочу вам подарить нотки с улыбкой, чтоб вы всегда улыбались.
(Музыкальный руководитель раздает- ноты c нарисованной улыбкой,из цветной бумаги)

осенний утренник в старшей группе детского садаПоиск...

urusvedapopova — Wed, 27 Nov 2019 14:35:25 GMT

ОСЕННЕЕ ПУТЕШЕСТВИЕ ФИКСИКОВ ПО АЛМАТЫ
Старшая группа. Музыкальный руководитель Н.А.ПОПОВА
ГККП №42 г.Алматы
Дети заходят в зал под музыку, исполняется хореографическая композиция.
ВЕДУЩАЯ: (с осенним листком)
Желтый листик на ладони
Был когда-то он зеленый,
К нам в окошко он влетел,
Почему он пожелтел?
У кого, друзья, не спросим—
Скажут «Наступила…..(осень)

ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ «ОСЕНЬ, МИЛАЯ, ШУРШИ» (музыка и слова М. Еремеевой)

1 – Ходит осень в нашем парке,
Дарит осень всем подарки:
Бусы красные – рябине,
Фартук розовый осине,
Зонтик желтый –тополям,
Фрукты осень дарит нам.

2 - Лёгкой ручкой ветерок
Подхватил в саду листок,
И давай с ним кувыркаться,
Как с котёночком играться.

3- Кричит ворона в небе:— Кар-р!
В лесу пожар-р, в лесу пожар-р!
А было просто очень:
В нем поселилась осень.

4- Осень, осень, не спеши
И с дождями подожди.
Дай еще нам лета,
Солнышка и света.

5 - Вот на ветке лист кленовый,
Нынче он совсем как новый!
Весь румяный, золотой.
Ты куда, листок? Постой!

ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ « РЫЖАЯ ЛИСА» (Сл. и муз. Н.А.Поповой)

6- Следом за летом осень идёт,
Тихие песни ей ветер поёт.
Красную пóд ноги стелет листву,
Белой снежинкой летит в синеву.

7 - В саду осеннем, у дорожки,
Осина хлопает в ладошки.
Вот почему на той неделе
Ее ладошки покраснели.
8- Вьется в воздухе листва
В желтых листьях вся земля.
У окошка мы сидим
И глядим наружу.
Шепчут листья: -Улетим!
И ныряют в лужу.

ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ « СӘЛЕМ, КҮЗ»

СТИХИ НА КАЗАХСКОМ ЯЗЫКЕ .

9- Листья золотые падают, летят,
Листья золотые устилают сад.
Много на дорожках листьев золотых,
Мы букет хороший сделаем из них.

10- В лесу осиновом дрожат осинки.
Срывает ветер с осин косынки.
Он на тропинки косынки сбросит —
В лесу осиновом наступит осень.
11- Плакали ночью желтые клены.
Вспомнили клены, как были зелены…
С желтой березы тоже капало.
Значит, береза тоже плакала…

12- На деревьях листьев мало.
На земле — невпроворот.
Из лоскутьев одеяло
На прощанье осень шьет.

ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ « ОСЕНЬ В ЗОЛОТОЙ КОСЫНКЕ»( Сл. и муз. Н.П.Бобковой.)

ВЕДУЩАЯ: А как красив осенью наш любимый город! Я предлагаю всем нам вместе отправиться в путешествие по нашему городу Алматы. А помогут нам в этом очень интересные гости. Вы их все хорошо знаете! Ну, а для того, чтобы они здесь появились, нам нужна их особенная песенка.

ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ ИЗ МУЛЬТФИЛЬМА «ФИКСИКИ» « КТО ТАКИЕ ФИКСИКИ»(дети садятся)

Под музыку заходят Фиксики – дети.

СИМКА: Всем привет! Я – Симка!
НОЛИК: А я – Нолик! Привет, ребята! Как дела?
СИМКА: Мы так рады, что вы пригласили нас!
НОЛИК: Нас ждет замечательное путешествие по осеннему городу!
СИМКА: Вперёд!!! Ты-дыщ! (вместе)
ВЕДУЩАЯ: А на чем мы отправимся в путешествие?
СИМКА: Ребята, вы заметили, как много машин в нашем городе .
НОЛИК: И у всех внутри сложные механизмы. А вы хотите заглянуть внутрь и узнать, как они устроены? Ну, тогда, вперед! Ты-дыщ!(вместе)
ИСПОЛНЯЕТСЯ ТАНЕЦ «ВИНТИКИ» (музыка из мультфильма» «Фиксики»)
СИМКА: Ну что ж, давайте сядем в автобус .
НОЛИК: А веселая песенка поднимет нам настроение!
ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ « ЯРКО КРАСНО – ЖЕЛТЫМИ ЦВЕТАМИ ». (Музыка и слова Лидии Готман )
ВЕДУЩАЯ: Ну что ж, ребята, занимайте места в автобусе.
ПРОВОДИТСЯ ИГРА «АВТОБУСЫ»: дети выстраиваются в две команды друг за другом. Первыми стоят «водители». Под веселую музыку они первыми объезжают каждый свою условную «конечную остановку». По возвращении к водителю прицепляется первый «пассажир», после второго круга – второй и т.д. пока водитель не «провезет» всех «пассажиров» своей команды. Главное, чтобы «цепочка» «пассажиров» не порвалась. Это авария. Поэтому, водителям нельзя «бежать».
ВЕДУЩАЯ: А вы слышите этот мелодичный звон? Это бьют часы на одном из центральных перекрестков города. Я предлагаю всем отправиться туда и разузнать, как работает часовой механизм в главных часах Алматы.
ИСПОЛНЯЕТСЯ ТАНЕЦ «ЧАСИКИ» (музыка из мультфильма» «Фиксики»)
НОЛИК: Симка, я что-то проголодался! Помнится, рядом была отличная пиццерия! Может, заглянем туда?
СИМКА: Отличная идея! Ведь здесь не только вкусно готовят, но и весело отдыхают.
ИСПОЛНЯЕТСЯ ШУМОВОЙ ОРКЕСТР «ПОВАРЯТА» («Регтайм» Скотта Джоплина) ( используется кухонный инвентарь: шумовки. Поварешки, целлофановые пакеты, маленькие разделочные деревянные доски и маленькие скалки, емкости из-под молока и сметаны, заполненные сухим горохом и фасолью, крышки от кастрюль и т.д.)
СИМКА: Никогда не видела таких весёлых поваров!
НОЛИК: А куда отправимся дальше?
СИМКА: Недалеко от этих часов находится площадь « Астана», на которой проходят все городские праздники.
НОЛИК: Вот и сейчас там проходит концерт. Давайте послушаем!
ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ «ЛИСТИКИ - КОРАБЛИКИ» ( автор Кислицина Е.В)
СИМКА: А теперь отправимся в парк!
НОЛИК: Кататься на каруселях. Вперед! Ты-дыщ! (вместе)
ПРОВОДИТСЯ МУЗЫКАЛЬНАЯ ИГРА «КАРУСЕЛЬ» НА АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКЕ: к спицам большого красочного зонта привязаны атласные длинные ленты – «карусель». Дети с песенкой «We are going round and round, round and round, round and round, We are going round and round all day long», держась за ленточки одной рукой, бегут вокруг зонта, который держит взрослый. С окончанием песенки «карусель» останавливается. Учитель спрашивает на английском: «На чем ты будешь кататься, …(имя). Дети по одному подходят и быстро выбирают одну красочную картинку из разложенных на авансцене. Ребенок показывает картинку родителям: «Я буду кататься …(например, на лошадке)» и садится. За 3-4 проведения песенки все дети ответят. Игра проходит быстро и весело)
СИМКА: А как красиво в парке!
НОЛИК: Столько цветов!
ИСПОЛНЯЕТСЯ ТАНЕЦ ЦВЕТОВ.
СИМКА: А не заглянуть ли нам в зоопарк?
НОЛИК: Конечно! Ведь там так интересно!
ИСПОЛНЯЕТСЯ ПЕСНЯ-ИГРА «У ЖИРАФА»
ВЕДУЩАЯ: Наше увлекательное путешествие подходит к концу. Дорогие родители, ребята, любите свой город, берегите его, гордитесь им. Ведь Алматы прекрасна во все времена года. Ну и, конечно, спасибо Осени за прекрасный осенний наряд, в который она украсила нашу южную столицу. Милые фиксики! Спасибо вам за увлекательную экскурсию. Как всегда вы помогаете нам!
СИМКА, НОЛИК: Вперед! Ты-дыщ!
ВЕДУЩАЯ: Вот и подошел к концу наш осенний праздник. До новых встреч! А теперь давайте сфотографируемся на память вместе с нашими Фиксиками.

разработка открытого урока материаловедения

chgxfyh — Fri, 21 Dec 2018 14:00:23 GMT

разработка открытого урока материаловедения

Урок русского языка 4 класс

mama3 — Fri, 01 Dec 2017 03:08:25 GMT

[r]

Балатану баспалдақтары

superchabdrazahk2017 — Sun, 17 Sep 2017 18:14:52 GMT

Балатану баспалдақтары
Қазақ халқы-өте балажан халық. «Артымда қарайып ұрпағым қалсын, шаңырағымда шырақ жансын, ошақтың оты сөнбесін» деп ұрпақ жалғастығына зор мән берген, баланың азамат болуы жолында күш-қайратын аямаған. « Ұлдың ұяты - әкеге, қыздың ұяты-шешеге» деп ұл-қыздарының өнегелі де ұятты,тәрбиелі де текті болуына ерекше назар аударып, әрбір ата –ана бұл жауапкершілікті өздерінің абыройлы міндеті,ұрпақ алдындағы қасиетті борышы санаған. Қашаннан қазақ ұрпақты Тәңірден, Алладан, Жаратушыдан жалынып, тілеп, қалап-сұрап алатын.Балалы болу үшін,мойнына бұршақ салып тілеуден бастап,күндіз-түні иманынындай үйіріп,қадам сайын жалбарынумен қатар, сәл кешіге бастаса болды,баз кешіп, әулиелі орын мекендерге,жатып-түнеп,сыйыну мен табынудан жалыққан емес.Қазақтың осы бір ақжарқын, асыл,риясыз пиғылына Жаратушы да нұрын төгіп, шапағатына бөлеп,алдына отыздан, артына оннан ұрпақ сыйлаған ғой!Ормандай отыз ұлды,еліктің лағын дай ерке жиырма қызды мәпелеп өсірген қазақ мол-ақ еді.Кәзір де бар екен.(2010 жылдың жағдайымен)Қарағанды облысының,Теміртау қаласының Ақтау кентінде 10 ұлы,екі қызы бар.бес отбасы,сегіз қызы төрт ұлы бар бес отбасы тұрады екен. Бұдан артық байлық,бұдан артық бақыт бола ма?Қазақтың Қарашаңырағына ие болған, Қазақ хандығының бас ұстазы Абылайдың отыз ұлы,қырық қызы болғаны тарихи шындық!! Міне осы Жаратушыдан жалынып сұрап алған ұл-қызын адам қатарына қосу үшін оның даму,өсу,жетілу кезеңдерін мұқият қадағалап,терең зерде-леуді өмір тақауырылаған.Осы негізде адамтану қазақ ілімінің ішінде,сәбитану, тектану, жас кезеңдерін сипаттау жағынан жинақтаған білім қорында бүгінгі ғылыми аталатын психологиядан артық болмаса кем түспейтін қағидалар мен пайымдаулар баршылық.
Адамның жас ерекшелігі туралы айтылған пікірлерде Шәкерімнің: «балалық шақ, ере-сектік,қарттық» деген топтауы ауыз әдебиет үлгілерімен сабақтас болса бала жасын тікелей топтаған Ә.Дибаев ақсақал болды.(А.Диваев. «Игры киргизских детей»1905)Ол, қазақ балалар ойынын зерттей келіп жасөс-пірімдерді сол кездегі ғұрып бойынша жас ерекшелігін:1-7 жасқа дейін- сәби,7-15 жасқа дейін-бозбала, 15-30 жасқа дейін жігіт-деп топтап,қазақ ойындарын: сәбилер ойны;бозбалалар ойыны:жігіттер ойыны деп бөлді.
Қауым арасында бала жасын былай атап,төмендегіше топтайды.Бір жас аумағында-шарана,щақалақ,нәресте атаулары қоланылады.Бір мен екі аумағында,қыз баланы бөпе,ұл баланы бөбек дейді.Екіден үш аралығын-бүлдіршін деп жалпылай атаумен қатар бірден үш жас арасында өбектеген,еркелеткен атаулар өте көп.Мысалы,тәттім, томпа-ғым,торғайым,балапаным,қозым,гүлім,айым,күнім,жарығым,жұлдызым қатарлы қазақ ананың санына сай бүлдіршіндерді еркелетіп атайтын өз есімдері бар болған.Осы шақтағы сәбилер табиғаты осылай аймалап, өбектеп, еркелетіп қолпаштап,қолтығғынан демеп, көкке көтеріп талпындырып отырғанды қалайды. Еңбектеуге таяғанда қолды-аяққа тоқта-май талпынып,ұшып кете жаздайды. Мұны қазақтар «қанатты» шақ дейді.Осы жағдайды білмейтін талайлар нәрестенің қанатты шағында талай нәрестені »ұшырып» құлатып та алған.Қазақ танымы бойнша бұл шақта қойылатын негізгі талаптар: «осы кезеңде бала әкесінен гөрі анасына көбірек тәуелді келеді. Қажеттілігі жақсы қамтамасыз етілмеген бала кейін өскенде маңайынан шу кетпейтін бақытсыз бала болып өседі. Бұл кезде ананың ең басты міндеті баланы емізу болмақ.Сондай-ақ, ананың баланы құшағына қысуы мен емізуі де үлкен мәнге ие. Нәрестесін өбектеу арқылы екеуінің арасында ерекше жақындық, сүйіспеншілік пен айнымас махаббат пайда болады. Әрине, махаббат, сүйіспеншілік, жақсы көру, мейірімге бөлеуді бей-жай қалдыруға болмайды. Анасының махаббаты мен мейіріміне қанып өскен бала өзіне сенімі мол, айналасындағылармен тез тіл табысып, қоян-қолтық араласа кетуі оңай, сүйкімді болып өседі. Өзіне қажетті ана махаббатынан екі жыл мақұрым қалған бала басқалармен тіл табыса басы қосылып ойнауы қиын, адамға жұғымсыздау болып өседі.Емізу кезінде әйелдің ашулы болуы, тынышының кетуі мен сабыр-сыздануы немесе емізіп отырып басқа жұмыспен айналысуы омыраудағы баланың ішкі сезім мүшелерінің қалыпты дамуына кері әсерін тигізбей қоймайды. Әрі бұндай келеңсіздіктерден бала өмір бойы арыла алмайды.Баланы емшектен ерте шығару зиянды. Емшектен өте ерте шыққан балаларда саусақ сору, тырнақ тістелеу, төсекке жіберіп қою секілді жайсыз жайттар байқалады. Бұл кездегі ұйқының да маңызы өте зор. Жаңа туған сәби тіпті 24 сағатын түгелге жуық ұйқымен өткізеді деуге болады. Өскен сайын сәбидің ұйқысы да біртіндеп азая береді. Баланың пысылдап алаңсыз ұйықтауы үшін тазалықпен қатар жайлы да жылы орын әзірленіп, барынша жағдай жасалуы керек».Үштен бес жас аралығында балдырған, балауса атанады. 6-7-8 жас бала,балақай,3-12 жас арасы ойын баласы,7-13 жас жасөспірім,13-15 жас арасы ересек бала,жас жеткіншек,15-19 арасы бозбала, бойжет-кен 20-30 арасы жігіт,қыз аталады. Қазақ қызы,қазақ жігіті деген атаулар өте ұлағатты атаулар.Қыз айттырылғаннан кейін қалыңдық атауымен қатар, құдалық рәсім жасалып,қалыңдықты болғандар күйеу атағын алып,жас жігіт, күлше қыз атауы олардың абырой атағын, айбарымен намаысын ала келеді.Қазақ қызы,қазақ жігіті деген атаулар-үлкен жауапкершілікпен, борышпен,ар-ұятпен, міндетпен астарласып тұратындықтан оның бет-беделін, намысын сақтау үлкен ерлік пен ыждақатты тілейді.Бұл атаулар қазақ үшін аруақты да, ардақты рәміз саналады.Алпысқа келген сарыкідір әйелді де ұлықтағысы келсе:«Әй,біздің қыз!»-деп шақырады,абыройын арттырғысы келсе де:«Әй,біздің қыз»-деп қаратады.Ал, ерлерді алпыстан асса да, «отағасы,елағасы,жігіт ағасы»-деп құрмет көрсетеді.
Бала дамуы дегеніміз оның бойында,ойында,қимыл –қозғалысындағы өзгерісті, жаңалықты айтады.Айталық. нәрестенің, кіндігі түсуі,ана үнін ажыратуы, әке-шешесін тануы,күліп-жымиуы,аунай алуы, талпынуы,құйрығын басуы,еңбектеуі,қаз тұруы-қадам басуы,сөйлеуге икемделуі(гуілдеу,ызылдау сияқты сәбиге тән ерекше үн- дыбыс шығару),сөйлеуі, аяқ-қолын ербеңдету алақан ұруға икемделуі т.б.Міне осы қатарлы бала дамуын ерекше бақылаған ұлтымыз,оның даму кезеңдерін мұқият қадағалап,әр кезеңіне айрықша мән беріп,ерекше танымдық-тәрбиелік іс-әрекеттер ұйымдастырып,тамаша сабақтар өткізген.Бүгінгі педагогика мен психологияда айтылатын даму кезеңдерін,қазақ жұрты тым ерте танып білген,осы кезеңдердің әрбіріне ат беріп,атап өтіп отырған.Осы кезеңдерде жасалатын бағым- күтім,көрсететін үлгі-өнеге,игерілетін машық дағдылар мұқият дараланып,өте орынды тәсілмен жүзеге асырылған. Мысалы кіндігі түсе бесікке салынып,мойны беки қырқынан шығарылып,құйрығын басса, құйрық басар жасап, еңбектеуге айналғанда,бауыр аяқ жасап,қадам басарда тұсауын қиған. Бесікке саларда бөлеу әнін орындайды. Бесік жыры үнемі айтылады. Сылап сипауды әнмен өңдеп орындайды.Алғаш тілі сөйлеуге келе тілашар жасайды.Неге?Қазақ ата-аналар,бала дамуының әр кезең ерекшеліктерін өте жетік білген.Сонда,нені білген?
Балалар әлемді сезім арқылы таниды: есту, сипап сезу, иіс сезу және көру. Әрбір сезу тәжірибесі мидың миллиардтаған жасаушалары арасында байланыстарды орнатуға мүмкіндік береді, сөйтіп балаға бұл дүниені үйренуге көмектеседі. Мысалы, ата-ана баласымен оны қолына алғанда,бесікке бөлегенде,сылап сипағанда,өс-өстегенде сөйлеседі, баланың естуінің дамуына осылай ән айтып,көмектеседі. Қайталау байланысты нығайтады, осылайша бала ата- анасының дауысын тануға үйренеді.Бұлай үйрету өмір бойына жалғасады. Алайда қабілеттіліктерді, әсіресе, көру, есту, сөйлеуді дамытуда ерекше кезеңдер болады.Ми мақта секілді тез сіңіруге, жаңа ақпараттарды қабылдауға қабілетті болатын кезең бар. Мәселен, кішкентай балалар өзінің ана тілін оңай және жылдам үйренетінін еске түсіріңіз. Дүниеге келу мен бес жас аралығындағы кезең баланың дамуындағы барлық салада ерекше қабілеттілік кезең болып табылады. Бұл туралы адамтану қазақ ілімінде мынандай ерекше қағида бар.. «Балаңды бес жасқа дейін патшаңдай қара,онбес жасқа дейін қосшыңдай сана,онбес жастан асқан соң досыңдай бағала» деген хас қағида бар.(Дәл осындай ұстаным, жапондарда, корейлерде,саян түріктерінде де кезігеді) Баланы асырап күтудің ең ауыр кезеңі бес жасқа дейінгі мерзім. Бала беске толысымен қазақтар атқа мінгізіп, сүндетке отырғызып, еңбекке араластырады. Бес жасқа дейінгі баланың өсіп жетілуіне, денінің сау, денесінің ширақ, ақыл-ойының ұшқыр болуына ата-анасы,ағайын-туысы үнемі мүмкіндік жасап, қадағалап мұқият бақылайды.Басқаша айтқанда, «патшасындай» қарайды. Солай етуге ата–анасы ғана емес,тайпалы ел, ауыл–аймағы міндетті болған Осы жастағы оң тәжірибе өмір бойына дені сау дамудың негізін салады.Екінші жағынан, нашар тамақтану, күйзелістер, негативті тәжірибе және оң эмоциялардың (ынталандыру) жетіспеушілігі осы жылдары баланың дамуына елеулі әсер етеді. Баланың дамуындағы ауыспалы сатыны-жас шамасының кезеңдері деп жүрміз. Оның бастыларын: отыру, еңбектеу, тұру, жүру және алғашқы сөйлеуі қатарлы даму сатыларын жоғарыда тізбектедік.Осы кезеңдеріндегі нәресте,сәби бүлдіршіндердің ерекшелігін атап өтейікМұны білген ата-ана, тәрбиелеуші қауым,тәрбиелеу ісін басқара алады,бақылай алады. Баланың дамуына әртүрлі факторлар әсер етеді. Әсіресе ата-ананың бала күтімі,тәрбиесі туралы нақты білімі өте маңызды Мысалы, егер ата-аналар балаға өз бетімен тамақ ішіп көруге мүмкіндік бермесе, олардың өз мәселелерін өз бетімен шешу қабілеттілігі оларда қалыпты жағдайдан кешірек дамуы мүмкін. Негізгі кезеңдерге жету жолында бірнеше қадамдар бар. Әрбір жаңа дағды қалыптасқан дағдыға негізделеді. Мысалы, бала еңбектеу үшін,әуелі бауырын көтеру керек,бауырын көтеру үшін жастық не көпшікке етбетінен жатып, талпынып,тырбанып жаттығу жасау қажет.Құйрығын басып отыру үшін,әуелі жатқан жерінен аунай алуы,одан соң жан-жаққа бұрылып қарау,кеудесін бұру,онан соң басын көтере алуы тиіс.Мұның бәрі ересектер көмегімен сол қозғалысты жасай алатын шағында жаттығып дағдылану нәтижесінде орындалады.Жүру үшін әуелі тұру дағдысын игереді,ол үшін сүйеніп(жүкке,қабырғаға, төсекке, орындыққа, керегеге т.б.).тартып,итеріп бойын билеп үйренеді. Ал,оларды жасамаса,дамудың ол кезеңі кешігеді. Мысалы,бөлеу әнін,бесік жырын,өс-өстеу,сылау ән-өлеңдерін естімей өскен нәрестенің, айналасындағы туыстарының,ата-анасының үнін ажырату қабылеті кешігеді. Неге?(Тіптен басқа тілде сөйлейтін жұрт ортасында өмірге келген қазақ баласының тілі 6 айдан 1 жылға кешігіп шығатыны анықталған.Ал,басқа ұлт тілінде,тілге келген сәбилердің сөйлеу кезеңі 6-8 айға ұзаратынын нақтылы зерттеу көрсетіп отыр.)Неге екендігі,сәбидің физиологиялық-психологиялық табиғатында жатыр.Ол былай дейді:«.Мені 6 айға дейін жиі еміз.Маған басқа тамақ керек емес. Жиі құшақта. Менімен сөйлес,ән,тақпақ,әңгіме айтып бер.Маймен,тұзбен және басқа жақпалармен уқала,сылап-сипа. Сылдырмақ-тарым,қызық ойыншықтарым көз алдымда ілулі тұрсын 1 айда мен ... Анашымның омырауын еме аламын Бетіме тиген қол бағытына басымды бұрамын,жылау,бас бұру,қабағын түю,мұрнын тыжырайту.. сияқты көңіл-күй сезімді бет әлпетіммен көрсете аламын. Дыбыс ажырата аламын, маған әуен ұнайды әсіресе анамның даусын жақсы көремін Заттар жақында болса көремін. Мені қолыңа жиі алшы,емізші.(Анасы осыларды қанында жоқ тілде жасаса кешікпейтін шара жоқ қой») Маған таза қауіп-қатерсіз аузыма сала алатын зат бер. Жан-жағыма қарай алатындай мені ақырын көтер.Менімен көп сөйлес, оқып6айтып бер..Екпектетіп жатқызып алдыма қолым жетерлік жерге,ұстай алатындай доп сияқты ойыншық қой.Менімен тығылмаш ойна, маған ұнайды. 6 айда мен ...Екбетімнен жатып басымды және кеудемді көтере аламын Көзбен адамдарды қадағалай алам Заттарға қарай созыла аламын Заттарды ұстап,сілкілеймін Екі жаққа аунай аламын. Біреу тіресе отыра аламын Қол және ауыз арқылы заттарды «зерттей» аламын.Мен күле алам, шыңғырам, гүілдейтін дыбыстар шығара алам Атымды атағанда қараймын Айнадағы өз бейнеме күлемМені емізуді тоқтатпа, бірақ маған күніне ұнтақталған,жұмсақ қосымша ас ұсынуға болады.Жегім келмесе қысама.» «.... Маған итеретін, тартатын, айналдыратын зат бер. Сынбайтын ыдыстар ойнауыма дәл келеді. Маған заттарды көрсетіп, атын айтып үйрет. Менімен әртүрлі ойындар ойна. Өлең айт, кітап оқы. Ойнап отырсам, келіп қосыл маған. Маған суды, құмды немесе ұсақ ойыншықты ыдысқа жинап кейін қайта төккен ұнайды. Барлық ыдыс жарайды тек қауіпсіз болса болғаны.Менің таза және қауіпсіз жерде болғанымды қадағала, себебі мен қозғала бастағаннан бастап бәріне қызығып әр жерге өрмелеп шығамын. Қол жуып үйрет. Және барлық екпелерімді уақытында қабылдауымды қадағала, ұмытпа. Мені отбасы мүшелеріне қолға алуына рұқсат бер, құшақта мені.
12 айда мен... Өзім отыра аламын Еңбектей аламын Ұстанып тұрып 1-2 қадам жасай аламын Дыбыс немесе сөздерді қайталауға тырысамын Алақанымды шапалақтап ойнағанды ұнатамын Қиын емес тапсырмаларды орындаймын Өзіме назар аудару үшін әртүрлі дыбыстарды шығарып және ымдарды көрсетемін.Маған көп көңіл бөлгенді қалаймын. Еденнен екі саусақпен затты ала аламын, алып қайта құлатқан ұнайды маған Маған рұқсат берсе өзім жегенді ұнатамын Аузыма салу арқылы заттарды білемін, зерттеймін.»
2 жастан 5 жасқа дейінгі баланың дамуы Жүру және сөйлей алу қабілеті. Екі жасар баланың танымында үлкен мүмкіндіктер бар. Олар ешқашан тыным таппайды, энергияға толы, кез келген нәрсеге құмарлық танытады. Олар ересектерге әлі тәуелді болса да, барлығын өздері жасағысы келеді, жасай алмаса, көңілдері жабырқаңқы болады.Бұл ашу (ыза) тудыруы мүмкін. Ересектердің алдында өз құқықтарын қорғауға талпынған кезде көптеген «анайы» сөздер қолдануы мүмкін.. Дербестілік барлық балалар үшін маңызды, берілетін дербестіліктің деңгейі мәдени дәстүрлерге немесе өзге халыққа байланысты болуы мүмкін. Үш, төрт және бес жасар балалардың дүниеге келген сәттен бастап дамыған кейбір дағдылары болады. Егер оларға өмірінің бірінші жылында тиісті күтім, қамқорлық, ынталандыру және қолдау берілген жағдайда, әртүрлі салада танымның дамуына көмектесетін тілдік, ойлау дағдылары белсенді дамиды. Балалармен сөйлесе отырып, олардың миына терезе арқылы қарағандай боласыз. Сіз олардың қоршаған әлем құбылыстарын түсінуге және ұғынуға талпынғанын сұрақтары бойынша көре аласыз; мәселен, неліктен ағаштан жапырақтар түседі? Неліктен құстарда қауырсын бар? Неліктен су лай болады? Түнде күн не істейді? Неге? Неліктен? Қалай? Қарапайым, шынайы жауап беруге ұмтылыңыз. Бұл оларға үйренуге, әлемді тануға мүмкіндік береді.Осы шақ оларға гигиена дағдыларына үйретуге ең қолайлы кез, себебі балалар қол жуу әдеті не үшін қажет екендігін түсінеді. Осы жылдары балалар өзінің эмоцияларын бақылауға тез үйрен-еді.. Балаларда әлеуметтік дағдылар қалыптасады, оларға басқа балалармен ойнаған ұнайды. Ойын іс-әрекетін ынталан-дыру-прогрессивті дамуының ең жақсы жолы, өйткені дамудың барлық саласын өзгертуге көмектеседі. Баланың бой жүйесін босататын, жан қуаттарын (ойлауын, қабылдауын, елестетуін, есін, зейінін) өрбітетін ойын.Баланың алғашқы жылдары тез өтеді. Соңдықтан оны құшақтап, аймалаңыз, күлдіріп қуантыңыз, желпіндіріп сергітіңіз, онымен бірге ойнаныз. Бұл оның ақыл-ойының дамуына үлкен көмек.Жеңіл тақпақтарды жаттату керек,есте сақтау қабілетін дамыту үшін мұның да да пайдасы бар.Еркін жүріп, жүгіремін, өрмелеп шыға аламын, тебе аламын және де секіре аламын Қаншада екенімді және есімімді айта аламын Түстерді ажырата аламын Мағынасын түсінбесем де есептік сандарды пайдаланамын Мен көп сұрақ қоямын Жеңіл өлендерді айтамын Ойнағанда ойдан шығарған заттарды елестетіп ойнаймын. Саусақ ойындарын толық үйрет. Өзім тамақ іше аламын Өзгелерге бауырмалығымды көрсетемін Қолымды, тісімді жуамын, әрине үлкен адамның көмегіменМені тыңда және сұрақтарыма жауап бер. Әлдебір затты зерттеп білуге көп уақыт бер. Сандар жайлы мәлімет беретін және оларды үйрететін ойыншықтар бер.Ертегі оқы, өлең айт. Маған бояған ұнайды, сондықтан маған түрлі түсті қарындаштар бер. Басқа балалармен ойнатудың амалын жаса, есік алдындағы көрші балалармен немесе балабақша балалар-ымен ойнат. Мен 5 жасымда... Өз қозғалысымды үйлестіре аламын Сөздік қорым мол, еркін сөйлей аламын Бөтен адамдардың өзі мені түсіне алады Басқа балалар мен еркін ойнап достасамын Жеңіл тапсырмаларды соңына дейін жасаймын Көп сұрақ қоямын10-ға дейін санай аламын. Сүретті кітаптарды тамашалап, қысқа әңгіме де айта аламын!» Мынаны еске сақта! Бала бұл кезде маңайында болып жатқан құбылыстарды толықтай сезіне алады. Тіпті әке-шешесінің өзара татулығы мен салқындығын да ажырата алады. Бұл дегеніңіз, балаға көрсетілер мейіріммен қатар ата-ананың өз арасындағы татулығы да айтарлықтай маңызға ие екендігін білдіреді. Отбасындағы ыдыс-аяқтың сылдырлауы, жиі-жиі белең алатын ұрыс-керістер, баласының көзінше шешесін әкесінің былапыт сөздермен балағаттауы, тіпті қол көтеруі нәтижесінде балада үнемі қорқақтық пен үркектік үрей пайда болады. Өмірі бір бітпейтін ырың-жырың, кикілжіңдер мен әке-шешесінің бірге тұру мүмкіндігінің азаюын көру, ойлау бала жанына жазылмас жара салып, оны іштей үлкен күйзеліске ұшыратады.
Алғаш босанған тұмса жас анаға бала қалауын,олардың шама-шарқы жететін осы әрекеттерді оған сай жасалатын амал-айланы кім? қашан? үйретіп,ұқтыруға тиісті екенін белгілеген,оның жүзеге асу дәрежесіне үнемі бақылау қоятын әулеттік мектеп жүйесі қазақта тым ертеден қалыптасқан.Дәлірек айтқанда,отау көтеріп,еншісін бөліп,жеке шыға салысымен,жас отауға әке-шеше деп аталатын әулеттік мектеп құрылатын.Осы мек-тепке;ата-ене,абысын–ажын,жезде-жеңге,көрші-қолаң да ұстаздық ететін.Ауылдас қалың-дықтар мен жас күйеу балалар да, күлше қыздар да осында топтасып өмірлік сабақ алатын.Жас отау иелері әке,ана аталысымен бұл мектептің бас ұстазы болып, кіндікшеше тағайындалатын.(Жалпы,баланың келешегіне болжам жасауда,оны танып білуде,қазақ танымы бойынша,кіндікшешенің өнері,білімі,мінез-құлқы,талантты,үлгі-өнегесі маңызды міндет атқарады.Мұның ғылыми негізі мынау:жарық дүниеге келген Жан иесінің алғаш дидарласқан,оның денесіне қолы тиіп,бойындағы қуат пен әлеуетін,жүректегі нұрлы жылуын кіндігін кесіп,түйген анасы-кіндікшеше шақалаққа беруші бұл әлемдегі алғашқы Адам.Нәресте ана жатырында болған шағында онсегіз мың ғаламмен жасар байланысын толық жасап,ата-тегінен алар барлық тұқым қуалауға тиісті «еншісін» алып,жарық дүниеге шыға келгенде алғаш аялы алақанына салып,жерден көтеріп алған адамға ұқсамауы,тартпауы мүмкін емес қой!!) Бұл мектеп осы отаудың іргесі -берік,көпбалалы болып өсіп өркендеуіне тікелей жауапты болатын.Жас сәбидің нағашылары оның даму,жетілу кезеңіне,осы шақтық уақытында дәл келіп,сәби қалай өсіп, баулынып, тәрбие-леніп,биязы әдеп,көркем мінезді игеріп жатқанын бақылайтын Қайын жұртың сыншыл дегеннің бір пұшпағы осында жатыр. Қазақ:«Әке- балаға,үлкен кішіге сыншы»- дейді.Бір көйлекті бұрын тоздырған кім де кім өзінен кішіге үлгі-өнеге көрсетіп, ақыл кеңес беруге міндетті.Көпті көріп,үлкен тәжірибе жинаған қариялар батасын беріп,өсиет өнеге қалдырады. «Ата жолы-асыл жол» деген қазақтар,ата-баба өсиеті бойынша тіршілік жасап тірлік етеді.Ата-баба өсиетін бұлжытпай орындауға ант беріп, серт қылады.Оны Темірқазық етіп,бағдар болдырады.Осының бәрін,өз қолымен істеп,басынан өткерген Қорқыт бабамыз былай дейді;«Тізесін бүгіп отырған инабатты әйел көрікті.Самай шашы ағарған баба көрікті.Ақ сүтіне тойғыза-тойғыза емізген ана көрі-кті.Қарашаңырақ қасына тігілген отау көрікті. Өнегелі бала көрікті»Қазақ ана осы көркінен бүгін де айрыла қойған жоқ. Тәубәшылық қой,бұл да болса!Мысалы,балалар бөлмесінің маңдайшасына; «Бала-өмірдің хош иісі,Аллаһтың аманаты» деген пайғампар(с.ғ.с.) өсиетін, жазып іліп қойған қазақ ананы өз көзіммен көрдім. Мүндай дана аналар кәзір де бар,бұрын да болған.Осылардың қамқорлығында,аялы алақанында, бақылауында, басшылығында өскен барлық ұрпақ-өнегелі, көргенді,текті болуы сенімді шындық.Амал нешік,барлық жерде күллі қазақ тұрмысында әулеттік тәрбие дәстүрі тегіс жалғасып, Тә»рбие деген Тәңіріңіз басымызға бақ болып қонып тұрған жоқ. Керісінше кемістігіміз көлем алып,қанат жайып ушығып барады. Ал,бір кездегі бізде болған,әулет дәстүрі жаңа заманға сай түрленіп, басқа елдерден көрініс беріп жүр.Нәресте перзентханадан шығысымен, босанған ана қолына, баланың даму,жетілу кезеңдері сараланып,осы шақтарда жасалатын бағым-күтім,әдіс-амалдарын. тәптіштеп жазылған қойын,қалта дәптерлері табыс етіледі (шілдехана,,бесік той,қырқынан шығару,т.б жоқ демесең,тамаша кеңестер жинағы) екен.Ал,АҚШ,Франция т,б. көптеген елдерде жас ана мектебі жұмыс істеп, алыстан оқыту ұйымдастырылып, онлайн форум, конференциялар өткізілуде.Сәбилердің қабылдауға тиіс екпелерінің уақыты,орнын,аналардіың «ұяшықтарына» біздегі ауа райын хабарлағандай түсіп тұрады.Ал,тәрбие,жаттықтыру,. баулу, сауықтыру амалдары аптаның, айдың әр мезгіліне сай музыкамен әрлеп «планшеттерде» сайрап көрсетіліп тұр.Тіпті сәбилердің аттары аталып,олардың жеке басына арналған кеңестер де арасында айтылып жатыр. Сонда,соншама көп сәбилерді бақылап,басқарып отыратын, сәбидің әрбірімен жеке жұмыстауға шамасы жететін әлеуетті, күшті орталаықтар бар деген сөз!!Иә,солай екен.Бізде де солай болуға тиісті және сондай жүйе бар екен... Тек,онысы толық істей алмайтын көрінеді....
Енді,балажасының қазақи жіктелуін Я.А.Коменскийдің жіктеуімен сәйкестіріп көрелік.Коменский,адамның табиғатын ескере отырып, бала жасын- әрқайсысы 6 жастан 4 жас кезеңіне бөліп қарастырды.
1)балалық шақ – туғаннан бастап 6 жасқа дейін;
2)жеткіншек шақ – 6 жастан 12 жасқа дейін;
3)жастық шақ – 12 жастан 18 жасқа дейін;
4) ересектік шақ – 18 жастан 24 жасқа дейін. : Ол әр жас кезеңіне сипаттама береді. Балалық шақ. Баланың дене жағынан тез қарқынмен өсуімен және сезім органдарының дамуымен сипат-талады; жеткіншек шақ- есі мен қиялының, оның орындаушы органдары-тілі мен қолы дамиды; жастық шақ кезінде көрсетілген сапалардың дамуымен қатар өте жоғары деңгейде ойлау деңгейі дамиды және ересектік шақта-ерік-қайраты мен қабілеттілігі жан-жақты дами түседі. Әрбір осы жас кезеңдерге сәйкес Коменский білім берудің сатысын ұсынады.
1) 6 жасқа дейінгі балалар үшін ол аналық мектепті ұсынады. Ана басшылығымен мектепке дейінгі тәрбие іске асырылады.
2) Жеткіншектер (6 жастан 12 жасқа дейін) үшін әрбір қауымда, жергілікті жерлерде алтыжылдық ана тілі мектебін ұсынады.
3) Жастық шақ кезеңіндегілер (12 жастан 18 жасқа дейін) әрбір қалада латын мектебі немесе гимназия ұсынады
4) Ересектер үшін (18 ден 24 жасқа дейін) әрбір мемлекетте немесе облыстарда – академия ұсынады. Сонымен, Коменский балаларды жас кезеңдерге бөлуге бірыңғай мектептің демократиялық қағидасын ұсынған болатын. Әрбір білім беру сатысы үшін Коменский оқытудың мазмұнын жан-жақты талдады. Аналық мектеп-мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың сатысы, онда негізгі тәрбиеші ана болып табылады. Аналық мектепте сабақ Коменскийдің идеясы бойынша, белгілі қатаң бағдарлама бойынша ерекше қарапайым осы жас кезіндегі балаларға түсінікті әдістемелік тәсілдерді қолдана отырып өткізу қажет болды. Коменскийдің айтуынша, аналық мектеп балаларды адамгершілікке тәрбиелеуге ерекше мән берді (адамды сүю, үлкенге құрмет, кішіге ізет, тәртіпті болу, кішіпейілділік және т.б.) Ана тілі мектебі аналық мектептен басталған оқытуды жалғастыра отырып, онда алған білімді кеңіте және тереңдете отырып, адам өміріне қажетті: атап айтқанда, ана тілінде жазылғанның бәрін еркін оқу, анық, тез және дұрыс жаза білу, санай, өлшей білу, ән салу және т.б. Бірақ Коменский онымен шектелмеді. Оның түсіндіруінше,шәкірттер мораль қағидаларын білу, түсіну және өмірде іске асыруға ұмтылу қажет, азаматтық тарих туралы жалпы түсініктері болуы, космографияның және жағырапияның элементтерін білу, шаруашылықтан және саясаттан хабардар болу қажеттігіне тоқталды. Демек, бұл сол кездің өзінде ана тілін оқытуға негізделген бастауыш оқытудың ерекше бағдарламасы болып табылады.Қазақта ана мектебі Коменскийден бұрын да құрылып,жұмыс істегені белгілі.Мысалы Ұмай Ана мектебі.Сақ Ана мектебі,Тұмар Ана мектебі т.б.
Коменскийдің аналық мектебі туралы айтылған пікірлері, Бауыржан атамыздың: : «...Менің балалық шағымда туған жылды, туған күнді емес,мүшелі кезеңдерді тойлаушы еді.Алғашқы мүшел-нәрестенің қырқынан шығатын күнБұл күн үйі ішінде емес,ауыл-аймақта да,көтеріңкі көңіл,көп шаттық үстем болатын Екінші мүшел- баланың жеті жасқа толған күні.«Жетіге келген-ше,бала жерден тяқ жейді» деп тегін айтылмаған ғой.Сол жетіге толған күні өрен аяғын нық басты деп санайды. Азаматтыққа аттанар жолдың алғашқы қадамы да осы жерден басталса керек.Ата-ана мен төңірекке бұл үлкен қуаныш.Ендігі мүшел -13 жас«Он үште отау иесі» деген мақал бар.Бұл енді оң солыңды тани бастадың,ер санатына іліктің,сенімен есептесер,ақыл бөлісер кезең келді деген сөз.енді сен өзгенің жетегінен гөрі өзің тізгін ұстағаныңды,өзің ат жалын тартып мінгенді қалайсың- деген тұжырымдарымен ұштасып жатқанын аңғару қиын емес «...Барша халық 5 пен 7 жас мөлшеріне ерекше мән береді. Бұл кезеңде ата-аналар оларға кіші балаларды бағып-қағуды,мал-жанға қарауды,басқа да үй ішілік жұмыстарды сеніп тапсыра бастаса,балалар бұл тараптағы міндеттерді өз мойнына жауапкерлікпен алады...Бес,жеті жаста бала естияр болады деп есептеледі де,жаңа әлеуметтік жүк арқалай алатындай орнықты мінезге ие болады»-деп жазған И.С.Кон.(Ребенок и общество. М.,1988) Мұндағы пікірлер қазақта толығымен бар екенін,оның қалай жүзеге асатынын Х.Арғынбаев, «Қазақтың отбасылық дәстүрлері» атты еңбегінде:«Қыз балалар 5-6 жасынан бастап апаларынан, шешесінен, әжесінен және ауылдас әйелдерден,іс тігу,тамақ пісіру,үй жығу,үй тігу,киіз басу,өрмек тоқу,кесте тігу шеберлігін үйрен-еді,үй жиып,кір жуу,ән салып күй тартуға, айтысқа және қыз келіншектерге тән басқа да әдет-ғұрыптар мен жағымды қылықтарды үйренеді»-деп тамаша көрсеткен.Осы шақтағы бала әлемін танып білген қазақтар бала ерекшеліктерін ескеріп,төмендегідей іс-шараларды іске асырған. Бірінші Қазақ ішінде жас баланың келешегін болжайтын, олардың бейім-икемдігін сынап тексеретін дара дарынды-сыншы адамдар болған. Олар адамтанушы, жан жайын оқитын даналар екен. Бала дарынын сезіп, талантының көзін ашатын ата, әжей, апайлардың аты ел аузында қалған.Міне соларға апарып осы жастағы балалардың келешегіне болжам жасататын болған.Ұста, зергер, құсбегі,атбегі қатарлы өнерлі адамдарға апарып шәкірт болдыратын.Бейімділігі мен ептілігін байқап көріп, алғашқы қадамын бажайлап,бетін ашатын, талпыныстағы тұсауын қиятын Екінші.Бұл жастағылардың негізгі ерекшеліктерінің бірі құрбы-құрдастарымен,ересектермен қарым-қатынаста болып, көпті сұрап біліп,әңгіме кеңес құрып,үлгі өнеге көріп,ертегі аңыз қатарлы тамаша тәлім,ұлағат тыңдауды қалайтындықтан қазақтың «Кісілік кеңес» аталатын сабағын үнемі оқып үйренетін болған.Биязы,әдеп, жібек мінез игерудің бастамасы осы жаста қаланатындықтан,оларға машықтану,жаттығу жасау ата-әже,әке-шеше жанында «қосшысындай» еріп жүріп игеретін. Осындай бір жаттығуды Бауыржан атамыз былай өрнектейді; «...Киіз үйдің төрінде бір топ ауыл ақсақалдары қымыз ішіп отыр.Әкем дастарқан шетінде қымыз құйып отыр.Ол мені ымдап шақырды да,құлағыма: «Аталарыңа сәлем беруді ұмытпа дегенім қайда?»-деп сыбырлады.Мен үйден шыға жөнелдім. Сыртта біраз тұрдым да,нық басып үйге кірдім.Көпшілікке қол қусырып тұрып: «Ассалаумағалайкум аталар!»-деп әр сөзді қадап-қадап айттым. Бұған,әрине,бәрі күлісіп жатыр.Әкем басымнан сипап: «Жарайсыц, балам,әдепті бала сүйтеді»,-деді.
Үшінщі.Осы жастағы бүлдіршіндер,білім мен үлгі өнегені,әдеп пен мінезді негізінде ойын арқылы игереді.Ойын ойнап, ән салмай өсетін бала болмас.Бала ішегін сүйретіп жүріп те ойнайды дейді ата-бабамыз.Осыны айтқан қазағым бала жасының осы кезеңің «ойын баласы» атауының үлкен мәні бар. Шындығында өмір дегеніміз үлкен ойын.Осы үлкен ойынға дайындалу бала ойынынан басталады. Халқымыздың ұлы перзенттерінің бірі, аса көрнекті жазушы М.Әуезов: «Біздің халқымыздың өмір кешкен ұзақ жылдарында өздері қызықтаған алуан өнері бар ғой. Ойын деген менің түсінуімше көңіл көтеру, жұрттың көзін қуантып, көңілін шаттандыру ғана емес,ойынның өзінше бір ерекше мағыналары болған»,-деп тегіннен тегін айтпаса керекМ.Жұмабаев:«Баланың қиялы, әсіресе, ойында жарыққа шығады.Ойын балаға кәдімгідей бір жұмыс. Ойнағанда бала жанындағы әсерлермен пайдаланады. Айналасындағы тұрмыста нені көрсе соны істейді.Мысалы. қазақ баласы біреуі ат болып қашады,біреуі құрық салады. Шырпыларды тізіп-тізіп көш жасайды.Балшықтан мал жасайды, қуыршақтан қыз жасап таныстырады,күйеу келтіреді, құда түсіреді.»-деп,қазақ балалар ойынының мазмұнын қысқаша тұжырымдаған.Бала айналадағының бәрін,ойын арқылы қабыл-дайды,сол арқылы тәрбиеленіп, ләззаттанады,өнерге үйренеді. А.С.Макаренко: «Ойын балалар өмірінде өте маңызды зор нәр-се,үлкендердің қайраткерлігі, жұмысы, қызметі қандай маңыз-ды болса, балалардың ойыны да сондай маңызды».Ойында бала қандай болса, өскен кезде жұмыста да, көбінесе, сондай болады. В.А.Сухомлинский: «Ойынсыз ақыл –ойдың қалыпты дамуы да жоқ және болуы да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған үлкен терезе іспетті, ол арқылы баланың рухани сезімі жасампаз өмірмен ұштасып, өзін қоршаған дүние туралы түсінік алады.Ойын-дегеніміз ұшқын, білімге құмарлық пен еліктеудің маздап жанар оты» - деп ойынның зор маңызын бірдей түйін-деген.Осы жағдайларды бүгінгі күн денгейімен шендестірсек, бірнеше кемшіліктің орын алып отырғанын байқаймыз. 1.Баланың бейім бағдары,қабылет–қарымы,дарын-тума таланттын танып оның көзін ашу өте төменгі деңгейде тұр. Осының кесірінен табиғатында жоқ талантты қолдан жасайтын,ата-аналар көбейіп,мамандық таңдау,кәсіп иемденуде жастар үлкен қиыншылыққа кезігуде.Ал,озық ойлы елдерде бала бақшадағы кезеңнің өзінде,баланың дыбыс ажырату,тыңдау қабылеті,көріп сезу және көзжоба-лау,пайымдау денгейіне,дене бітісі бұлшық еттердің орналасу,серпілу қуатына т.б, алғашқы сараптама жасап,тану істері қолға алынуда.Осы негізде балаға барлығын үйретіп ұқтыру емес,оған қажеттісін,пайдалысын ғана оқытып үйретуге,мамандықты терең игертуге бағыт-бағдар жасалып отыр.2.Биязы әдеп,жібек мінез дағды машығы осы жастан басталатынын біле тұра,жас жеткіншектерге рухани білім беріп жатырмыз деген желеумен олардың толық мәнін түсіне алмайтын жалаң ұғымдарды «оқытып» жүрміз. Ш.А.Амонашвили:«Балаларды қазіргі мектеп қанағаттандырмайды.Балалар бізден жанды білім күтеді, ал біз болсақ оларға жансыз білім берудеміз.Жанды білім- биікке самғайтын қанаттар. Жансыз білім-аяқтағы кісендер.Ал -біз, үлкендер не істейміз: біртұтас білімді ұсақ бөлшектерге бөлеміз, оларды ұзынынан-ұзақ нөмірленген жаттығулар, мысалдар, тапсырмалар, параграфтар тізбесіне айналдырамыз және де оларды орындап,
жаттауға мәжбүрлейміз.»-деп түсінікті-түсініксіз көп біліммен баланы тұмшалаудың қаж- етсізін ашып көрсеткен. Жасөспірім, жасжеткіншек шағында игерілмеген әдеп, мінез :М.О.Әуезов айтқан: «Үлкен алдында жас қарызы, ата алдында бала қарызы-әдеп пен сый»-деген міндетін атқара алмай қалған. Әдепсіздерді әдейі дайындағандай,көргенсіздер тым көбейіп кеткен. Тәрбиелеуді тәрбие туралы білім берумен ауыстырып алдық.
(жалғасы бар)

Қобдабай Қабдыразақұлы (ғалым-жазушы)
Күннұр Қайратқызы (Теміртау қаласы №8 мектеп,шет тілі мұғалімі)
21 тамыз 2017

Ессе "Сказка о Елене прекрасной"

lenok_2211 — Fri, 17 Feb 2017 09:36:04 GMT

Ессе "Сказка о Елене Прекрасной" Нет сказок лучше тех,
которые создаёт сама жизнь…

В Качирском районе, среди березовых колков, в маленькой деревеньке Конторка жил - был добрый молодец Вениамин со своею женою - красавицей Галиной. Подарила Галина в день рождения мужу своему - дочку. Назвал отец ее Еленой и сказал:
-Пусть будет Премудрой и Прекрасной, как в сказке сказывается!
Росла дочка не по дням, а по часам, постигала премудрости науки. Батюшка с матушкой радовались ее успехам. В школе училась на одни пятерки. По дому родителям помогала,с сестренкой маленькой няньчилась.
Как-то раз рассказала дочка матушке своей , что мечта у нее есть.
-Стать я хочу умной-преумной, чтобы потом детишек учить, как учительница моя первая, Екатерина Филипповна,-сказала Елена.
С тех пор и начался у Елены путь к заветной мечте. Школу закончила в деревушке и отправилась в город Павлодар учиться учительствовать. Трудно было девице в большом городе без батюшки и матушки. Все для нее было новое, народ незнакомый. Но не отступила Елена от мечты своей. Вернулась домой учителем начальных классов, с красным дипломом в руках. Очень обрадовались родители ее возвращению. Сразу в школу пошла проситься работать, взяли ее на место первой учительницы, так как она ушла на пенсию. Начала сбываться мечта девицы, учить детей уму разуму стала. Детишки любили Елену, и она их очень любила.
С детства у Елены было стремление к прекрасному, любила она рисовать, своими руками что-нибудь мастерить. Решила кружок организовать в школе «Умелые ручки». Коллеги одобрили ее идею. Учила там Елена деток рисовать необычными способами, игрушки разные мастерить, салфетки плести. Ученики с удовольствием посещали кружок, а Елена гордилась их успехами. Работы на благотворительные выставки в район возили, продавали там,а на вырученные деньги покупали необходимый материал для кружка.
Скоро сказка сказывается, да не скоро дело делается. Пришло время Елену замуж выдавать. Много женихов сваталось к Елене, но выбрала она доброго молодца Сергея в суженные себе. Пришлось растаться с любимым делом,с детишками своими, учениками любимыми. Увез ее Сергей в славный город Павлодар, в хоромы светлые. Зажили они с мужем счастливо. Родилась у них дочка Виолетточка. Елене пришлось с дочуркой дома сидеть, растить, воспитывать ее. Но свое любимое занятие не бросала. В свободное время рисовала, плела салфетки, делала сувениры. Исполнилось доченьке 3 годика, пошла Елена устраивать в детский сад ее. А в саду как раз воспиталя на предшколу не хватало. Предложили Елене поработать. Боялась она, что не получится , ведь город же, люди знатные. Но по душе пришлась профессия эта, ведь опять Елена каждый день встречалась с детишками любимыми. Эта ведь мечта ее- всю жизнь с детьми работать, глазки их каждый день видеть. И Елена от этого счастлива.
В детском саду она продолжила свое любимое дело.Чтобы повысить свое мастерство, прийдя в детский сад, Елена выбрала тему самообразования «Развитие креативного мышления на занятиях по рисованию по средствам нетрадиционных техник». На занятиях Елена применяла новые необычные способы. Результаты были неожиданными, у детей появлялось творчество, самостоятельность. Ребятки с удовольствием рисовали, творили вместе со своею воспитательницей Еленой маленькие чудеса.
День за днем Прекрасная Елена становилась все премудрее.Составила сборник «Нетрадиционные техники на занятиях по рисованию». Стала делиться опытом со своими коллегами через презентации своих достижений. Учавствовала в конкурсе - интернет урок. Статьи по теме самообразования Елена неоднократно печатала в газете «Ұстаздар». Свои творческие способности Елена развивала, участвуя в творческой группе по составлению рабочей программы по театральной игровой деятельности «Золотой ключик».
После очередной смены количество часов, выделенных на рисование, Премудрая Елена заметила,что детям недостаточно общение с «прекрасным». И это её натолкнуло на составление программы по ИЗО студии,на занятиях которой дети выполняли работы по ИЗО только в необычных для них техниках. Елена учила их использовать нетрадиционные материалы: чеснокодавилки, мыло, свечи, ушные палочки, соломку для коктейлей и многое другое. Родители оставались довольны результатами своих чад. Воспитанники Елены Премудрой ежегодно становились лауреатами городских выставок. Внутри сада ежеквартально организуются выставки - вернисажи, в которых дети удивляют своих родителей необычностью работ и умелым исполнением. Разве это не счастье?
Всё,о чём мечтала маленькая девочка, воплотилось в жизнь. Батюшка и Матушка Елены дождались, что их дочь стала Прекрасной и Премудрой.
Вот и сказке конец, а вывод из неё таков: «Если сказка добрая,почему бы ей не стать для кого-то реальностью? »

Исследование в действии

galiatugarina — Fri, 06 Jan 2017 07:33:15 GMT

Исследования в действии по теме «Как командное преподавание расширяет уровень знаний учащихся по предмету биология и способствует развитию языковых навыков через языковое погружение» В связи с тем, что современная система образования в Казахстане готовиться сделать переход на обучение на 3 языках, было принято решение выбрать тему для исследования в действии «Как командное преподавание расширяет уровень знаний учащихся по предмету биология и способствует развитию языковых навыков через языковое погружение». К тому же нам хотелось апробировать совершено новый подход для нашей школы – «командное преподавание». Как начиналась работа: Работа началась с поиска партнеров, которые станут единомышленниками в исследовании. И такими партнерами стали учителя биологии и английского языка, которые прошли уровневые курсы в г. Алмате. Мы, как профессионалы своего дела, после прохождения базовых уровневых курсов, решили в команде решать задачи, которые способствуют развитию общей академической подготовки учащихся по нашим предметам. В данный эксперимент был также вовлечен учитель казахского языка для полного языкового погружения. В рамках данного эксперимента одновременно проводились Lesson Study и менторинг учителей естественно- математического цикла, которым в дальнейшем предстоит проводить такие интегрированные уроки. Следующим нашим шагом было определение класса (11 А класс), с которым мы будем работать, тем уроков, постановка целей и определение задач. Для реализации поставленных целей была выбрана модель командного обучения под названием «Предварительный просмотр и обзор», когда учащиеся начинают изучать предмет на трех языках. Почему мы остановились именно на этой модели командного преподавания? Во-первых, такая модель обычно используется, если школа хочет поддержать учащихся и учителей при переходе на обучение на 2 и 3 языках. Во- вторых, такая модель служит в качестве подмостков. Такие подмостки используются для того, чтобы помочь убедиться в том, что учащиеся, изучая предметный материал на английском или других языках, также развивают сопутствующие предметные навыки. Перед каждым уроком биологии, предварительно учителя английского и казахского языков знакомились с содержание материала, находили и просматривали видеоматериал на английском и казахском языках, который потом презентовался учащимся. Предварительно на уроках английского и казахского языков учащимся предлагалось вспомнить, что они уже знают по теме урока, обсуждались и повторялись основные термины на этих языках, для того чтобы снять трудности учащимся в освоении материала. Большинство учащихся справлялись с заданиями и достигали цели без малейшего затруднения, конечно же, были и слабые учащиеся, которые не смогли ориентироваться по тексту, не знали перевода некоторых слов и т.д. Таких детей рассаживали в группы, где им оказывалась поддержка, как со стороны детей, так и учителей. План исследования: В плане исследования первой задачей было определение темы исследования, постановка цели и задач, планирование, подбор приемов и методик, текстов и видеоматериалов , анализ результатов после каждого проведенного урока, виды рефлексии. Следующее это выбор оптимального времени для проведения уроков. Далее сбор материалов, работ учащихся, анализ ИВД , проведение мастер-класса на методической неделе. В ходе исследования мы задавали себе вопрос: Не слишком ли большая нагрузка для ученика? Получается, что от ученика будет требоваться не только знание предмета, но и еще углубленно изучать параллельно три языка. Мы решили применить уровневое обучение, которое позволяет учителю поддержать ученика в стремлении к знаниям, развивает у него интерес к образовательному процессу. Таким образом, у ребенка не возникает нервозности по поводу того, что он что-то не успеет и не поймет, нет боязни перед предметом или учителем. Цель данного исследования – развитие языковых навыков учащихся через языковое погружение. Задачи: 1) Формирование естественно-научного мировоззрения, полиязычной личности; 2) Создание условий для повышения интереса к предметам биологии, казахскому и английскому языкам; 3) Формирование у учащихся практической способности использовать языковые навыки как средства общения, познания через диалоговое обучение; Ожидаемые результаты: -сформирован академический язык; - формирование коммуникативных навыков через предметное изучение; - языковые навыки и навыки владения языками; - обработка информации. Первый урок начался с создания коллаборативной среды, а также с повторения теоретического материала по изученной теме «Микроэволюция», для этого был использован прием КМ «Жокей и лошадь». Каждый ученик получил информацию на карточке (у одних это был вопрос у других правильный ответ, необходимо было каждому «жокею» найти свою «лошадь»). Найдя пару, нужно было определить тему и объединиться в группы по 4 человека. Данное задание было направлено на отработку и проверку основ терминов и понятий по пройденной теме. После просмотра видео и отвечая на вопросы, задаваемые на английском языке Тугариной Г.И., и через кумулятивную беседу в группе учащиеся вышли на тему урока. На этапе осмысления, используя прием КМ «Диаграмму Венна» учащиеся смогли выявить сходства и отличительные особенности двух понятий «микроэволюция» и «макроэволюция», а также поставить цели на урок. Далее для раскрытия понятия «макроэволюция» учащиеся, работая в группах, должны были выявить доказательства, свидетельствующие о реальности макроэволюционных процессов, подтвердив их фактами. Три доказательства (палеонтологические, сравнительно-анатомические и эмбриологические) учащиеся обрабатывали в группах через кумулятивную беседу на русском языке. После смены состава групп информацию по биогеографическим доказательствам учащиеся обрабатывали на 3-х языках, которую необходимо было представить всем составом группы на том языке, на котором получила группа информацию. Четвертая группа – экспертов должна была составить вопросы на языке выступающей группы, задать их и оценить правильность ответа. Данное задание способствовало формированию у учащихся практических навыков средств общения, изучения биологических терминов и понятий на других языках, владения языковым материалом для создания и распознавания информации. При проведении первичного закрепления в виде тестового задания состоящего из 5 вопросов набрали 4-5 баллов – 10 учащихся, 3 балла – 4 учащихся, 1-2 балла - 5 учащихся. Рефлексия «Мясорубка. Чемодан. Корзина» показала, что 10 учащихся информацию, которую они получили на уроке, готовы забрать с собой, 9 учащихся оставили свои стикеры на «мясорубке», показав тем самым, что им еще необходимо еще додумать, доработать информацию урока, и в «корзину» не попало ни одного стикера. Для наблюдения в период исследования в действии были выбраны трое учащихся из класса: Ученик А – имеет сильный вызов и сильные навыки, но не с явно выраженными лидерскими качествами, спокойная, с хорошей мотивацией к учебной деятельности; Ученик В – имеет сильный вызов, явно выраженные лидерские навыки, но торопится с выводами, не прислушивается к членам группы, что обычно уводит в «другую» сторону; Ученик С – имеет слабый вызов и слабые навыки испытывает беспокойство, неуверенность на уроках (занимает позицию наблюдателя, обычно соглашается с мнением других). Почему? Потому что мы хотели на практике сконцентрировать внимание именно на данной группе учащихся и показать, что используя разные методы и приёмы обучения, в контексте выбранного фокуса, как можно вовлечь в процесс обучения учеников с разными интеллектуальными способностями, разным уровнем сформированности знаний и умений, повысить их самооценку. Анализируя проведенный урок, были выявлены «минусы»: команды со стороны учителя довались не всегда четкими, т.е. не был сделан акцент на общее внимание, следовательно, учащиеся не сразу могли приступить одновременно к их выполнению и приходилось повторять еще раз. Ученик А попадала в группы с учащимися у которых были явно выраженные лидерские способности, соответсвенно она не могла раскрыть полностью свои способности и возможности. Ученик С также не смог раскрыться, так как попадал также в группы с явно выраденными лидерами. Ученик В смог реализовать себя полностью, так как на уроке были использован в основном формы кумулятивной беседы (выслушивались мнения всех). Второй урок был спланирован совместно и с учетом данных рекомендаций и основной акцент был поставлен создание условий для исследовательской беседы. На этапе вызова был использован прием КМ «До… и осле…». Учащимся были предложены карточки с перечнем биологических понятий (дивергенция, конвергенция, параллелизм) задача заключалась в продолжении фразы на начало урока: - Я думаю дивергенция это… - Я думаю конвергенция это… - Я думаю параллелизм это… Большая часть учащихся затруднялась продолжить фразу, т.к. встретились с совершенно новыми понятиями, отсюда были и поставлены цели урока. На этапе осмысления учащиеся разделились на три группы соответсвенно, первая группа, работала над раскрытием понятия «конвергенция», изучая материал на английском языке с учителем английского языка, вторая группа работала с понятием «параллелизм» на казахском языке с учителем казахского языка. и третья группа с понятием «дивергенция» на русском языке с учителем биология. Одной из задач ИВД было создание условий для повышения интереса к предмету, а также формирование у учащихся практической способности к восприятию, пониманию, первичной обработке информации на другом языке. Информацию учащиеся должны были не только получить и обработать, но объединившись в группы донести до других ее членов. На этапе первичного закрепления изученного материала учащиеся, работая в малых группах по 3 человека, на практике должны были выявить и определить основные закономерности эволюции. В ходе исследовательской беседы учащиеся должны были прийти к единому решению проблемных вопросов. Используя прием КМ «Джигсо» учащиеся проверили и оценили работы противоположных групп, оставив свои комментарии на работах оппонентов. После проверки заданий из 6 групп на все вопросы ответила 1 группа, в другой группе выявлена 1 ошибка и в 4-х группах по 3 ошибки. При возврате к приему «До… и после…» все учащиеся смогли раскрыть понятия конвергенция, дивергенция и параллелизм, но допущенные ошибки при выполнении практических заданий говорят о неосвоенности материала на практике, следовательно, необходимо на следующем уроке сделать коррекционную работу. Анализируя урок сделаны следующие выводы: ученик А и С преднамеренно попали в одну группу, где в силу своих способностей смогли комфортно работать, высказывать свои мнения и быть услышанными членами группы, благодаря организации исследовательской беседы, но допустили 3 ошибки при выполнении работы. Ученик В (делает акцент не на обдуманность и правильность ответов, а на скорость) попал в группу, где опять же проявив свои лидерские качества и не дал возможности высказаться другим, вследствие чего группа допустила 3 неверных ответа, хотя члены его группы имели сильный вызов и сильные навыки. Третий урок - совместно разработанный урок, после создания коллаборативной среды, начался с использования приема КМ «Мудрые совы» с целью коррекции материала прошлого урока, с ним работала одна из четырех «сов», трое других «сов» должны были довести информацию подготовленную в виде домашнего задания до учащихся. Получив информацию от «мудрых сов» ученикам было предложено ответить на вопросы дискуссионной карты. По количеству ответов «да» и «нет» были сформированы две команды, но используя прием КМ «Углы» в третью команду вошли «сомневающиеся» учащиеся, которые не смогли определиться с той или иной позицией в данных вопросах. Главным акцентом данного урока стал тип бесед – дебаты. Командам было дано время на подготовку аргументов в пользу своих вопросов, где из 11 предложенных 2 вопроса были на казахском языке, 2 на английском, причем и аргументировать при защите необходимо было на языке постановки вопроса. Форма беседы – дебаты является высоким уровнем организации обучения, т.к. речь, да еще и использование на уроках биологии полиязычия, оказывает наибольшее влияние на обучение учащихся. Именно благодаря диалогу ученики из пассивных слушателей переходят в активных действующих лиц на уроке. Они говорят, обсуждают, аргументируют посредством диалогового обучения. Совместная беседа позволяет ученикам выражать свое понимание темы, помогает осознавать, что могут быть разные идеи и понимание вопросов, помогает учителю понять, на какой стадии находятся ученики в процессе своего обучения. Проведенная рефлексия «Сэндвич» в конце урока, позволила выявить, что понравилось учащимся в проведенной серии последовательных уроков, так именно дебаты отметили все из 18 присутствующих на уроке, при ответе на «слой позитива» отметили, что хотелось бы больше точек зрения рассматривать на уроках, также получен большой объем информации, возможность высказывать свое мнение, формирование практических навыков говорения на уроке биологии на других языках. Результаты исследования: Конечно надо отметить, что после первого проведенного урока нам показалось, что мы неверно определили ученика В, т.к. на первом же уроке он проявил себя лидером, активно участвовал во всех обсуждениях. Однако в последующих уроках, при выполнении заданий связанных с английским языком, он уже стал испытывать трудности и прислушиваться к тем ученикам, которые лучше владели языками. Мы также не учли критерии оценивания работ учащихся, так как основной задачей на уроке было внедрение языка в предмет, а не оценивание развитие языковых навыков на уроке, хотя при выполнении заданий, учителя- языковеды отмечали успехи и сложности учащихся по определенным темам, при высказывании своего мнения на дебатах. На заключительном этапе серии последовательных уроков было проведено анонимное анкетирование учащихся, с целью выявления сложностей возникших при проведении интегрированных уроков и дальнейшего их разрешения. Учащимся было предложено высказать свое мнение по поводу организации уроков в командном преподавании. Интегрированные уроки Преимущества совместного преподавания Сложности совместного преподавания - развитие языковых способностей -53%(9) - интересно, увлекательно-41% (7) - владение темой на 3-х языках-35% (6) - получение знаний по предмету-29% (5) - активная работа -18%(3) - слушать рассуждения и комментарии других-11% (2) - было легче изучать материал-11% (2) - нет сложностей-35% (6) - новые термины, слова-29% (5) - не хватает языковых знаний для выражения своих мыслей-23% (4) - спор, разные точки зрения-5% (1) - казахский язык -5% (1) По результатам проведенных уроков учащиеся отмечают сложность в изучении предмета биологии на 3-х языках, но в тоже время ученики понимают, что это необходимо им для дальнейшего развития. Можно констатировать, что учащиеся мотивированы к изучению предмета биология на иностранном языке, особый интерес проявляют к развитию языковых способностей (английский, казахский). Учащиеся 11 класса умеют читать тексты, у них развиты навыки аудирования, понимают информацию по предмету биология на английском и казахском языках, могут использовать необходимую терминологию на занятиях. Прием «Дебаты», который проводился, на заключительном занятии показал, что у учащихся развиты коммуникативные навыки через предметное изучение. Они умеют дать аргументированный ответ, вести полемику на заданную тему. Ученик А. – несмотря на то, что у него возникали трудности с английским языком, он не чувствовал себя дискомфортно, а наоборот отметил, что работа в группе помогла ему лучше запомнить терминологию на английском и казахском языках. Ученик В - очень комфортно себя чувствовал на протяжении всех уроков, отметил что занятия были интересными и полезными. Ученик С- отметила свои положительные успехи, как по английскому, так и по казахскому языку, пополнение словарного запаса в своей речи и это добавило ей уверенности в себе. Следует обратить внимание на работу в группе, не все учащиеся могут быстро распределить роли и соблюдать правила работы в них. Данное исследование помогло нам учителям переосмыслить структуру урока, подачу материала, по-другому организовывать контроль и оценивание. К тому же и учащимся была, дана возможность самостоятельно определить свой уровень предметных знаний и языковых умений.

создание учащимися собственной конструкции понимания

oksiforex — Fri, 02 Dec 2016 07:06:14 GMT

Материалы методического объединения начальной школы МКНО "Создание учащимися собственной конструкции понимания"

открытый урок по математике

oksiforex — Fri, 02 Dec 2016 07:02:33 GMT

Открытый урок по математике по теме "Нахождение периметра и площади".

логические задачи

oksiforex — Fri, 02 Dec 2016 06:55:52 GMT

логические задачи для учащихся 1-4 классов.