Коллеги - педагогический журнал Казахстана
Учительские университеты
| Главная » Статьи » В помощь учителю » Математика |
«Математика және бизнес»
| І. Кіріспе Алғы сөз. Құрметті оқушылар және ұстаздар бүгін жаратылыстану апталығының үшінші күні де келіп жетті. Соған байланысты бүгінгі күнді математика пәніне арнамақшымыз.Олай болса өтетін тақырыбымыздың аты «Математика және бизнес» деп аталады. Тақырыпты бұлай атауымыздың өзі казіргі заман талабына сай бүкіл әлемдік дағдарысқа байланысты экономикалық қаржы қажет екенін барлығымыз жақсы түсінеміз. Олай болса осы экономикаға байланысты «капитал», «банкрот», «депозит», «кредит» т.б терминдердің мағынасы мен және осыған орай экономикаға математиканың тікелей қатысты екенін ұғыну болып табылады. Ойнымызды бастамас бұрын алдымен осы ойынға қатысатын үш банк қызметкерлерін ортаға шақырамыз. “Aльянс» банк қызметкерлері: “Нұр» банк қызметкерлері: «Халықтық» банк қызметкерлері: Сонымен, бүгінгі ойынымыздың шартын барлық банк қызметкерлерімен таныстырып өтейін .Сондықтан барлығыңызда зейін қойып тыңдаңыздар. 1.Ойынның шартымен таныстыру. 1.Ойынға үш топ қатысады, әр түрлі банк басқармасы болып табылады. Әр топтың өздерінің банктерінің президентін сайлайды(топ жетекшісі) Банктерге атау берулеріне болады. Мысалы халықтық банк, темір банк т.с.с. 2. Президент (топ жетекшісі) ойынның берілген тапсырмасы бойынша соңғы шешімді қабылдауға құқылы. 3.Топтарға кезектесіп өздеріне тапсырмалар талдау ұсынылады, тапсырмалардың құны оның қиындығына байланысты өзгеріп отырады. Әр топтың бастапқы капиталы 5000 теңге. 5. Егер топ дұрыс жауап берсе,оның капиталы тапсырманың құнына артады. Егер жауап дұрыс емес болса. Онда: а) топтың капиталы тапсырма құнының 100% кемиді яғни 0 теңге деген сөз,егер екінші топ дұрыс жауап бере алмаса: б) топтың капиталы 10% кемиді, егер екінші топ дұрыс жауап беретін болса тапсырма құнына қоса 10% есептеледі. 6. Тапсырманың қиындығына ойлануға 1- 5 минутқа дейін уақыт беріледі. 7. Топтардың біреуінің капиталы таусылса несие алуына болады. 10 000 - 30 000 теңгеге дейін алуға болады.Қайтару мерзімі 30-60 минутқа 10% есебімен. 8. Әр топ өз капиталдарын “депозит” арқылы көбейтуге болады.Ол үшін 1-3, минутта орындап болса 10% ,4-5 минутта болса 5 % 9. Ойын аяқталғанда қай топтың банкісінде көп «ақша» болса, сол топ жеңмпаз болып жарияланады. Ойынның жоспары I.Кіріспе • 1.Натурал сандар нешеден басталады? /1/ • 2.369 саны 3 –ке бөліне ме? /иә/ • 3.640 саны 5-ке бөліне ме? /иә/ • 4.15 саны 10-ға бөліне ме? / жоқ/ • 5.1 км-де қанша метр? /1000м/ • 6.sin300 мәні неге тең? (1/2) • 7.соs300 мәні неге тең? (√3/2) • 8.(х2)/ туындысы нег тең? (2х) • 9.(1) / туындысы неге тең ? (0) • 10.Lg10 неге тең? /1/ • 11. 400 қандай санның квадраты? (20) • 12 санның о дәрежесі неге тең? (1) II.Негізгі бөлім • 1.Төлем ақы бөлімі (теңге). • «Табыс көзі-білімде». • 2. Капитал қоры • «Білімді болсаң ұтыс сенікі» (евро) • 3. Бейне сұрақ (теңге) • «Таңдау - табыс» (доллар) • 4. Президент -биржасы • «Бәйге жарыс» (евро). III. Несие бөлімі /қосымша бөлімдер жұмыс жасайды/ IV. Депозиттік бөлім V. Қорытынды 1. Табыс көзі - білімде. Экономикалық ойынның шартымен 5 сұрақ қойылады. Дұрыс жауап беру арқылы топ өз ақша қорын жинайды. I топ (Әр сұрақ 300 теңгемен есептеледі) 1. У=ах+ в түріндегі қандай функция? (Сызықтық) 2. 33 саның кубы неге тең? (27) 3. Cos(2x) неге тең? ( =cos2 (x)- sin2 (x) ) 4. Ең үлкен екі таңбалы сан? (99) 5. Үшбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы? (180) ІІ топ 1. У=x2 функциясының графигі?(парабола) 2. 54 дәрежесі неге тең?( 625) 3. sin (2x) неге тең? (2sin(x)*cos(x)) 4. Тік төртбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы неге тең? (3600) 5. Неше градустық бұрыштың тангенсі мен котангенсі тең? (450) ІІІ топ 1. Негізгі тригонометриялық формула? (cos2 (x)+ sin2 (x)=1) 2. 17 санының квадраты? (289) 3. 256 қандай санның квадраты? (16) 4. Тригонометриялық функциялардың қайсысы жұп? (cos(x)) 5. (Х-2)/ туындысы неге тең? (-2х-3) 2. Капитал қоры. Топтар оқу бағдарламасы бойынша негізгі ережелер мен түсініктерді білу бойынша сайысады “Білімді болсаң ұтыс сенікі” (Әр сұрақ 1$ немесе 150 теңгемен есептеледі) І топ 1.Алымы бөлімінен кіші бөлшек /дұрыс бөлшек/ 2.Шеңбердің бойындағы кез келген нүктен центрмен қосатын кесінді /радиус/ 3. у= x3 функциясының графигі не болады? (кубтық параболла) 4.Сүйір бұрыштың тангенсі дегеніміз не? (сүйір бұрышқа қарсы жатқан катеттің екінші катетке қатынасын айтамыз) 5. Квадрат теңдеудің формуласы? (ах2 +вх+с=0) 6. Вектор дегеніміз не? (Бағытталған кесінді) 7. Тәуелді айнымалының қабылдайтын мәндерін функцияның ... деп атаймыз(Мәндер жиыны) 8. Биіктік дегеніміз не? (Үшбұрыштың төқбесінен қарсы жатқан қабырға түсірілген перпендикулярды айтамыз 9) ”0” мен “5”пен аяқталатын сандарды қандай сандар деп атаймыз? (5 ке бөлінетін сандар деп аталады) 10. Log 55 неге тең? (1) ІІ топ 1. Келтірілген квадрат теңдеу дегеніміз не? (а-ның мәні 1 ге тең болған квадрат теңдеуді айтамыз) 2. Сүйір бұрыштың котангенсі дегеніміз не? (сүйір бұрышқа іргелес жатқан катеттің екінші катетке қатынасын айтамыз 3. у= cos(x) функциясының ІІ ширектегі таңбасы қандай? (-) 4. Трапецияның ауданы неге тең? (S=`((a+b)/2)*h) 5.y=sin(x) функциясының мәндерінің жиыны неге тең ? [-1;1] 6. Медиана дегеніміз не? (Үшбұрыштың төбесінен қарсы қабырғаны қақ бөлетін кесінді) 7. 17 санының квадраты? (289) 8.Функцияның анықталу облысы дегеніміз не? (Тәуелсіз айнымаланың қабылдайтын мәндерін айтамыз 9.Екі санның қосындысының формуласы неге тең? (а +в)2 =а2+2ав+в2 10. Екі қабырғасы өзара параллель болатын төртбұрыш. (Трапеция) ІІІ топ 1. Биссектрисса дегеніміз не?( бұрышты қақ бөлетін кесінді) 2.Параллепипедтің үш өлшемі? (ені,ұзындығы ,биіктігі) 3.Бұрыштың косинусы? (Қарсы жатқан катеттің гипотенузаға қатынасы) 4. Көбейтіндінің туындысы? (uv)/ =u/ v+uv/) 5. Шеңбердің центрі арқылы өтетін ең үлкен хорда? (диаметр) 6.Тұрақты санның туындысы неге тең? (0) 7. у=x2 функциясының графигінің тармағы неге жоғары қарайды? (а>0 болғандықтан) 8.Параллеограмның ауданы неге тең? ( S=a*h) 9.Log a 1 неге тең? (0) 10. у= x3 функциясының графигі нешінші ширекте жатады? (1,3) 3. «Таңдау - табыс». Бейне сұрақ (теңге). Әр сұрақты өздерің бағалайсыңдар. (Әр топ теңгесін көрсетуі керек). Егер сұраққа дұрыс жауап болса, өздерің бағалаған теңгелерін капиталға түседі. Ал дұрыс емес болса, сол теңгелерің сол капиталдан шегеріледі. 1. 7,16, . ?. (34) 2. ХХІІ:VІІ=ІІІ Тепе-теңдік орындалатындай етіп бір таяқшаны қозғау керек. (ХХІІ:VІІ=) 3. Бәйге жарыс (евро). Президент биржасы 1.Республика күні(25 қазан) 2.64 қай санның квадраты(8) 3.100 жылдың басқа атауы(1 ғасыр) 4.Үшбұрыштың әрбір неше сыртқы бұрышы бар (2) 5.Тұңғыш қазақ ғарышкері (Т.Әубәкіров) 6.Түбір астындағы 49-ң мәні неге тең (7) 7.Күріштің отаны (Қытай) 8.5 санына кері сан(1 ∕5) 9.Трапецияның орта сызығы неге тең (табандарының қосындысының жартысына тең) 10.Ең кіші 3 таңбалы сан(100) 11.Таңбалары әртүрлі сандардың көбейтіндісі.(теріс сан) 12.Алтын адам табылған жер (Есік қаласы) 13.9*7(63) 14.Қырғыстанның Астанасы (Бишкек) 15.2004 жылы жазғы спорттық олимпиада қай мемілекетке өтті (Греция, Афина) 16.Ешкі түлігінің пірі(шекшек ата) 17.Қазақстанда неше қорық бар(9) 18. Қатар тұрған үш санның қосындысы мен көбейтіндісі тең болатын сандар (1,2,3) 19.Ең ұзын өзен (Ніл) 20. 52-5 (20) ІІ топ 1.Мұсылмандардың қасиетті айы (рамазан) 2.Үшбұрыштың орта сызығы неге тең(таңбанынң жартысына тең) 3.1ғасырда неше жыл(100 жыл) 4.Бір бұрышты 900 тең үшбұрыш қалай аталады (тік бұрышты үшбұрыш) 5.Қазақстанның тұңғыш президенті (Н.Назарбаев) 6.72(49) 7.Шайдың отаны(Үнді елі) 8.5санына қарама-қарысы сан.(-5) 9.Тәуелсіздік күні.(16 Желтоқсан) 10.Екі теріс санның көбейтіндісі.(оң сан) 11.Ең үлкен екі таңбалы сан(99) 12.Таңбалары әртүрлі сандардың бөліндісі.(теріс сан) 13.Қазақтың үш биін ата.(Әйтеке,Қазыбек,Төле би) 14.12 он есе арттыр(120) 15.Сидней олимпиадасында алтын алқаға ие болған Қазақстандық боксер (Бекзат Саттарханов) 16.Қой түлігінің пірі (Шопан ата) 17.Ең суық материк (Антрактида) 18.Медиана дегеніміз не? (бұрыштың төбесі мен қарсы жатқан қабырғаның ортасын қосатын кесінді) 19.Қазақстандағы экологиялық апат аймағы (Семей,Арал) 20.62-6(30) ІІІ топ 1. Бір центінер де неше килограмм бар? (100) 2. 361 қандай санның квадраты? (19) 3. Қандай ұшбұрыштың төбесінен түсірілген биіктік, медиана және биссектриса болады? (тең бүйірлі үшбұрыш) 4. Трапецияның орта сызығы неге тең?( ½ (а+в) табандарының қосындысының жартысына тең) 5. 3,5 сағат неше минут? (210 минут) 6. Түбірден 576 неше шығады? (24) 7. Қаз төрт түлік малға жата ма? (Жоқ) 8. Ең ұзын тау ( Анд) 9. tg450 мәні неге тең? (1) 10. Конституция күні ? (30 тамыз) 11. 3пен 15 тің көбейтіндісі? (45) 12. 72 -9 (40) 13. Қиылыспайтын түзулер (параллель түзулер) 14. Дәлелденбейтін тұжырым (аксиома) 15. Абайдың шын аты (Ибрахим) 16. Жердің жасанды емес серігі (Ай) 17. Ұзындықтың өлшем бірлігі? (м) 18. Цифр қай елдің сөзі (араб) 19. Жердің ауа қабаты қалай аталады? (атмосфера) 20. Ең кішкентай құс (колибри) ІІІ. Несие бөлімі. Топтардың біреуінің капиталы таусылса несие алуына болады. 10 000 - 30 000 теңгеге дейін алуға болады. Қайтару мерзімі 30-60 минутқа 10% есебімен. 1.Өрнекті түрлендіріңдер: 2. Теңдеуді шешіңдер: 1. Өрнекті түрлендіріңдер: 2.Теңдеуді шешіңдер: 1. Көбейткіштерге жіктеңдер: 2.Теңдеуді шешіңдер: Әр топ өз капиталдарын “депозит” арқылы көбейтуге болады.Ол үшін 1-3, минутта орындап болса 10% ,4-5 минутта болса 5 % 1. Қорада тауықтар мен қояндарбар.Олардың барлыңы 15 бас, 50 аяқ болса, қорада неше тауық, неше қоян бар? (5 тауық, 10 қоян) 2. Жанұяда 4ұл және әр ұлдың 1 әпкесі бар. Жанұяда неше бала бар? (5) 3. Екі оқушы тоғызқұмалақты 4 сағатта ойнайды. Әр қайсысы неше сағат ойнайды. (4) VІІІ. Қорытынды | |
| Просмотров: 2238 | Комментарии: 1 | |
Вторник, 2026-03-17, 7:37 AM
Приветствую Вас Гость
Приветствую Вас Гость
Форма входа |
|---|
Социальные закладк |
|---|
Поиск |
|---|
Друзья сайта |
|---|
Теги |
|---|
Статистика |
|---|